Jak działa pompa ciepła – koszty, dotacje i kiedy się opłaca

Jak działa pompa ciepła? Najprościej opisać to tak – urządzenie zabiera ciepło z powietrza, gruntu albo wody i za pomocą prądu podnosi jego temperaturę do poziomu, który ogrzeje dom. Z 1 kWh energii elektrycznej dobra pompa oddaje 3–4 kWh ciepła. W tym poradniku wyjaśniamy zasadę działania i pracę zimą, a potem liczymy koszty zakupu i rachunki za prąd według cen z października 2026 roku. Porównujemy pompę z gazem i zbieramy dotacje. Na końcu pokazujemy, kiedy pompa się nie opłaca.

Jak działa pompa ciepła – zasada działania w prostych słowach

Pompa ciepła działa jak lodówka, tylko odwrotnie. Lodówka wyciąga ciepło z wnętrza i oddaje je do kuchni, a pompa wyciąga ciepło z powietrza na zewnątrz albo z gruntu i oddaje je do grzejników, podłogówki i zasobnika wody. Prąd zasila sprężarkę, która przenosi ciepło, ale go nie wytwarza. Dlatego z 1 kWh prądu powstaje kilka kWh ciepła.

Miejsce, z którego pompa pobiera energię, nazywa się dolnym źródłem. Może nim być powietrze zewnętrzne, grunt albo woda ze studni. Górne źródło to instalacja w domu, czyli ogrzewanie podłogowe, grzejniki i ciepła woda użytkowa, w skrócie c.w.u. Pośrednikiem między nimi jest czynnik chłodniczy, czyli substancja, która wrze w bardzo niskiej temperaturze. Viessmann podaje, że czynnik w pompie paruje nawet poniżej −20 °C, a do ogrzewania urządzenie bierze ok. 70–75 procent energii z otoczenia^[1].

Pompa ciepła nie spala paliwa, tylko przepompowuje ciepło, które już jest w otoczeniu. Mroźne powietrze też zawiera energię, bo jest cieplejsze od wrzącego czynnika. Pompa grzeje więc także przy kilkunastu stopniach mrozu, choć mniej wydajnie.

Cztery etapy obiegu – parowanie, sprężanie, skraplanie, rozprężanie

Zasada działania pompy ciepła opiera się na zamkniętym obiegu czynnika chłodniczego przez cztery elementy. W parowniku czynnik odbiera ciepło z otoczenia i paruje. Sprężarka podnosi ciśnienie i temperaturę pary. W skraplaczu czynnik oddaje ciepło wodzie grzewczej i skrapla się. Zawór rozprężny obniża ciśnienie, a cykl rusza od nowa.

Poniżej opisujemy etapy w kolejności, w jakiej przepływa przez nie czynnik.

1. Parowanie w parowniku. Wentylator przetłacza powietrze przez wymiennik, a zimny czynnik odbiera z niego ciepło i zamienia się w gaz.
2. Sprężanie w sprężarce. Sprężarka, zwana też kompresorem, ściska gaz, więc rośnie jego ciśnienie i temperatura. Ten etap zużywa najwięcej prądu.
3. Skraplanie w skraplaczu. Gorący gaz oddaje ciepło wodzie krążącej w instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) lub w zasobniku c.w.u. Czynnik ochładza się i wraca do postaci ciekłej.
4. Rozprężanie w zaworze rozprężnym. Zawór gwałtownie obniża ciśnienie cieczy, więc czynnik mocno się schładza i wraca do parownika.

Latem pompa rewersyjna odwraca obieg i chłodzi dom. Viessmann rozróżnia chłodzenie aktywne, z pracą sprężarki, i pasywne, możliwe w pompach gruntowych^[1].

COP i SCOP – ile ciepła daje 1 kWh prądu

COP (coefficient of performance, czyli współczynnik efektywności) mówi, ile kWh ciepła pompa daje z 1 kWh prądu w jednym, ściśle określonym punkcie pracy. COP 4 oznacza 4 kWh ciepła. Do rachunku ważniejszy jest SCOP, czyli sezonowy współczynnik liczony dla całego sezonu grzewczego.

Producenci mierzą COP według normy PN-EN 14511, a jego wartość jest zawsze większa od 1^[2]. Pojedynczy pomiar w łagodnych warunkach niewiele jednak mówi o pracy w styczniu. SCOP, liczony według normy EN 14825, uwzględnia cały rok, także mrozy i dni przejściowe. PORT PC, czyli Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła, policzył wpływ SCOP na rachunek. Wzrost z 4 do 5 obniża koszt ogrzewania o 20 procent, a z 4 do 6 o jedną trzecią^[3].

Na etykiecie energetycznej pompy powietrze-woda są dwie klasy. Jedna dotyczy temperatury zasilania 35 °C, typowej dla ogrzewania podłogowego, a druga 55 °C, typowej dla grzejników. Ten sam model ma przy 55 °C niższy SCOP niż przy 35 °C, więc grzejniki wymagające gorącej wody zawsze podnoszą rachunek.

Źródło – zestawienie PORT PC z września 2026 roku na podstawie rozporządzeń UE 811/2013 i 626/2011, klimat umiarkowany. Kreska oznacza, że PORT PC nie podała przedziału dla tej klasy^[3].

Przy wyborze pompy porównuj więc SCOP dla temperatury, z jaką pracuje twoja instalacja. Gruntowe pompy z podłogówką osiągają według PORT PC SCOP 6 i więcej.

Jak działa pompa ciepła zimą – mróz, temperatura biwalentna i grzałka

Zimą pompa powietrze-woda nadal pracuje, ale im niższa temperatura na zewnątrz, tym mniej ciepła daje z 1 kWh prądu i tym mniejszą ma moc. Zakres pracy zależy od modelu. Nowoczesne urządzenia grzeją jeszcze przy −20 °C i niżej. Gdy mróz jest zbyt duży, część pracy przejmuje grzałka elektryczna albo drugie źródło ciepła.

Twierdzenie, że każda pompa działa do −25 °C, nie jest prawdziwe. Przykładowa karta katalogowa monobloku na propanie R290 podaje pracę grzewczą do −28 °C i temperaturę zasilania do 75 °C^[4]. Inny producent pisze ostrożniej, że jego pompa działa niezawodnie poniżej −10 °C, a czynnik paruje nawet poniżej −20 °C^[1]. Zakres pracy, moc i COP na mrozie sprawdzaj w karcie konkretnego urządzenia.

Temperatura biwalentna to punkt, poniżej którego pompa sama nie pokrywa już zapotrzebowania domu na ciepło. Od tej temperatury włącza się wsparcie, najczęściej grzałka elektryczna w pompie lub w buforze. Grzałka zamienia 1 kWh prądu na 1 kWh ciepła, więc jest wielokrotnie droższa w pracy od sprężarki. Im wyżej leży punkt biwalentny, tym więcej godzin grzeje grzałka i tym wyższy rachunek w mroźną zimę.

Zimą pompa co jakiś czas się odszrania. Na parowniku osiada szron, więc urządzenie na krótko odwraca obieg i topi lód. Para unosząca się nad wentylatorem świadczy o normalnej pracy, a wodę z odszraniania trzeba odprowadzić tak, żeby nie zamarzała na chodniku.

Kanał Pelsun w niespełna pięciu minutach pokazuje na schemacie, jak krąży czynnik chłodniczy i skąd pompa bierze ciepło nawet z zimnego powietrza.

Rodzaje pomp ciepła – powietrze-woda, gruntowa, woda-woda, powietrze-powietrze

Pompy ciepła różnią się dolnym źródłem i sposobem oddawania ciepła. Pompa ciepła powietrze-woda bierze energię z powietrza i grzeje wodę w instalacji. Gruntowa, zwana solanka-woda, korzysta z sond lub kolektora w ziemi. Woda-woda pobiera ciepło z wód gruntowych, a powietrze-powietrze ogrzewa dom ciepłym powietrzem jak klimatyzator.

W Polsce zdecydowanie dominuje pompa ciepła powietrze-woda. Według PORT PC w 2025 roku do odbiorców trafiło ok. 80 000 takich urządzeń i tylko 6 600 pomp gruntowych^[5]. Pompa powietrzna jest wyraźnie tańsza, bo nie wymaga odwiertu.

Źródło – SCOP według PORT PC (wrzesień 2026), ceny według Oferteo (styczeń 2026). Ceny brutto pod klucz, bez dotacji^[6].

Gruntowa pompa wymaga odwiertu albo kolektora poziomego. Przyjmuje się 12–15 metrów odwiertu na 1 kW mocy^[7]. Metr kosztuje według Oferteo 120–180 zł^[6]. Według Mirenergii odwierty do 30 metrów nie wymagają zgłoszenia poza terenami górniczymi, a głębsze wymagają projektu robót geologicznych i zgłoszenia z 30-dniowym wyprzedzeniem^[7]. Więcej o cieple z gruntu i jego wykorzystaniu piszemy we wpisie o tym, czym jest energia geotermalna.

Osobną grupą są pompy ciepła do samej ciepłej wody. Porównujemy je z innymi urządzeniami w poradniku o tym, jakie nowoczesne systemy podgrzewania wody wybrać do domu lub mieszkania.

Split czy monoblok

Monoblok to pompa, w której cały obieg czynnika chłodniczego zamknięto w jednostce zewnętrznej, a do domu płynie tylko woda grzewcza. Split składa się z dwóch jednostek połączonych rurkami z czynnikiem. Odpowiedź na pytanie, jaka pompa ciepła będzie lepsza, zależy od miejsca na działce, czynnika chłodniczego i tego, czy instalator ma uprawnienia do pracy z czynnikiem.

Splity stanowiły w 2025 roku 78 procent sprzedaży pomp powietrze-woda w firmach zrzeszonych w PORT PC, a monobloki 22 procent^[5]. Monoblok nie wymaga prac przy czynniku w trakcie montażu, bo obieg jest napełniony fabrycznie. Wodę w rurach trzeba za to chronić przed zamarzaniem.

Czynnik chłodniczy waży w 2026 roku najwięcej przy wyborze typu pompy. Od 2027 roku nie wolno wprowadzać do obrotu nowych splitów na popularnym R32, o czym piszemy w części o F-gazach.

Ile kosztuje pompa ciepła z montażem w 2026 roku

W 2026 roku pompa ciepła powietrze-woda do domu 100 m² kosztuje 25 000–40 000 zł brutto z montażem. Pompa gruntowa to wydatek rzędu 45 000–65 000 zł, bo dochodzi odwiert. Ceny podajemy według Oferteo ze stycznia 2026 roku, przed dotacją i bez zmian w instalacji grzewczej domu^[6].

Cena pompy ciepła zależy głównie od klasy agregatu. Oferteo podaje, że sam agregat w wersji ekonomicznej kosztuje 7 000–15 000 zł, a w wersji premium 25 000–40 000 zł. Montaż i materiały to dodatkowe 5 000–15 000 zł. Bosch podaje wyższe widełki, 30 000–70 000 zł za pompę powietrzną i 45 000–90 000 zł za gruntową, ale są to kwoty orientacyjne bez podatku i bez daty^[8]. W ofertach pompa ciepła ma cenę katalogową, ale o wydatku decyduje cała instalacja.

Źródło – Oferteo (16 stycznia 2026), Mirenergia (30 września 2026), czystepowietrze.gov.pl (odczyt 5 października 2026). Widełki to szacunki z ankiet instalatorów, nie cenniki^{[6] [7] [9]}.

Według Mirenergii dolne źródło pompy gruntowej 10 kW to ok. 40 procent budżetu^[7]. W domu ze starymi grzejnikami trzeba czasem doliczyć wymianę grzejników na większe, które dobrze grzeją przy niższej temperaturze wody.

Jaka moc pompy do domu 100 i 150 m²

Dla domu 100 m² zbudowanego według warunków technicznych WT 2021 Oferteo podaje moc pompy 5–7 kW, najczęściej 5–6 kW^[6]. Dla domu 150 m² nie ma jednej bezpiecznej liczby. Moc ustala się z projektowego obciążenia cieplnego budynku, które zależy od ocieplenia, okien i wentylacji, a nie od samej powierzchni.

Warunki techniczne WT 2021 ograniczają wskaźnik zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP do 70 kWh na m² rocznie w nowym domu jednorodzinnym. Wcześniej limit wynosił 95 kWh^[10]. Nowe domy potrzebują więc pomp o niewielkiej mocy. Jak przepisy i technologie zmieniają nowe budynki, wyjaśniamy w tekście o tym, czym jest zeroemisyjne budownictwo.

Koszty ogrzewania pompą ciepła – rachunek za prąd w liczbach

Koszty ogrzewania pompą ciepła zależą od trzech liczb – ilości ciepła potrzebnej domowi, SCOP i ceny prądu. Weźmy dom 150 m² o zapotrzebowaniu 80 kWh na m² rocznie, który potrzebuje 12 000 kWh ciepła. Przy SCOP 3,5 pompa zużyje ok. 3 430 kWh prądu, co przy 1,04 zł za kWh daje ok. 3 570 zł rocznie.

Urząd Regulacji Energetyki (URE) zatwierdził na 2026 rok średnią cenę energii dla gospodarstw domowych 495,16 zł za MWh netto, a dystrybucja zdrożała średnio o 9,36 procent^[11]. W 2026 roku rząd nie mrozi cen prądu. Łącznie z dystrybucją 1 kWh w jednostrefowej taryfie G11 kosztuje u pięciu największych sprzedawców od 0,96 do 1,10 zł brutto, średnio ok. 1,04 zł^[12]. PORT PC w analizie z września 2026 roku przyjęła ostrożniej 1,20 zł za kWh^[3], dlatego liczymy oba warianty.

Założenia podajemy jawnie, żeby każdy mógł podstawić dane swojego domu.

• Zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania wynosi 50, 80 albo 120 kWh na m² rocznie. Pierwsza wartość odpowiada nowemu domowi, druga dobremu standardowi w Czystym Powietrzu, trzecia domowi częściowo ocieplonemu.
• Liczymy samo ogrzewanie, bez ciepłej wody, tak jak PORT PC.
• SCOP wynosi 3,5, czyli tyle, ile ma pompa powietrze-woda w klasie A++ przy 55 °C.
• Gaz liczymy dla kotła kondensacyjnego o sprawności sezonowej 95 procent, po ok. 0,30 zł za kWh brutto i z opłatą stałą ok. 812 zł rocznie.

Wyliczenie własne prizo.pl według cen z października 2026 roku, SCOP 3,5, bez c.w.u. Ceny prądu według Interii i PORT PC, gazu według taryfy myORLEN i taryfy dystrybucyjnej PSG^{[13] [14]}.

Rachunek mocno zależy od SCOP. W domu 150 m² o zapotrzebowaniu 80 kWh na m² ogrzewanie pompą z SCOP 3,0 kosztuje rocznie ok. 4 160 zł, a z SCOP 4,0 ok. 3 120 zł przy tej samej cenie prądu. Różnica ponad 1 000 zł rocznie wynika wyłącznie z wydajności urządzenia i temperatury zasilania.

Miesięcznie ogrzewanie pompą ciepła kosztuje w domu 150 m² o przeciętnym standardzie średnio ok. 300 zł, jeśli podzielić koszt roczny przez 12. Rachunki rozkładają się jednak nierówno, bo najwięcej prądu pompa zużywa w styczniu.

Pompa ciepła czy gaz – porównanie na cenach z 2026 roku

Przy cenach z 2026 roku i SCOP co najmniej 3,5 pompa ciepła jest tańsza w eksploatacji od kotła gazowego. Przy prądzie po 1,04 zł oszczędność wynosi 19–35 procent rocznie, a przy 1,20 zł 6–25 procent. Gaz wygrywa w słabo ocieplonym domu z grzejnikami wysokotemperaturowymi i pompą o niskim SCOP.

Taryfa gazowa myORLEN od 25 lutego 2026 roku wynosi 197,29 zł za MWh netto i obowiązuje do 31 grudnia 2026 roku^[13]. Do tego dochodzi opłata za dystrybucję Polskiej Spółki Gazownictwa (PSG) w grupie taryfowej W-3.6. Opłata zmienna wynosi od ok. 3,92 gr za kWh na obszarze warszawskim do 6,09 gr na zabrzańskim, a stała 37,82–63,57 zł netto miesięcznie^[14]. Po doliczeniu VAT daje to ok. 0,30 zł za kWh plus opłatę stałą. To szacunek, bo opłata stała zależy od obszaru, a sprzedawca może doliczyć opłatę handlową.

Kocioł gazowy nie dostanie dotacji. Unijna dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków (EPBD) w art. 17 ust. 15 zobowiązała państwa, by najpóźniej od 1 stycznia 2025 roku przestały finansowo wspierać nowe samodzielne kotły na paliwa kopalne^[15]. Czyste Powietrze od 31 marca 2025 roku nie dopłaca więc do kotłów gazowych^[16].

Na kanale Kukeszko właściciel domu opowiada, jak jego pompa ciepła radziła sobie przy −27 °C, i porównuje rachunki z wcześniejszym ogrzewaniem gazowym w mroźną zimę.

Pompa ciepła z fotowoltaiką i taryfa G12

Nasze wyliczenie w taryfie G11 pokazuje, że pompa ciepła opłaca się także bez fotowoltaiki. Panele obniżają rachunek, ale najwięcej produkują latem, a pompa najwięcej prądu potrzebuje zimą. Duży wpływ na koszt ma też taryfa dwustrefowa G12 lub G12w, w której prąd nocny jest wyraźnie tańszy.

W taryfie G12 strefa nocna kosztuje w 2026 roku ok. 0,59–0,73 zł za kWh brutto, a dzienna ok. 1,08–1,30 zł^[12]. PORT PC szacuje, że taryfa G12 lub G12w może obniżyć koszt ogrzewania pompą o kilkanaście procent^[3]. Warunkiem jest instalacja, która zgromadzi ciepło w nocy. Pomaga w tym ogrzewanie podłogowe w wylewce albo bufor wody grzewczej.

Fotowoltaikę rozlicza się dziś w systemie net-billing, czyli przez sprzedaż nadwyżek do sieci po cenach rynkowych. Pompa ciepła nie potrzebuje paneli, żeby się opłacać. Znacznie bardziej potrzebuje dobrze ocieplonego domu.

Dofinansowanie pompy ciepła – Czyste Powietrze, Moje Ciepło i ulga

Dofinansowanie pompy ciepła można dostać z trzech źródeł. Właściciel istniejącego domu może dostać z Czystego Powietrza do 35 200 zł na pompę powietrze-woda albo do 45 000 zł na gruntową z dodatkowym wsparciem dolnego źródła. Moje Ciepło daje do 21 000 zł na pompę w nowym domu. Ulga termomodernizacyjna pozwala odliczyć od dochodu do 53 000 zł.

Czyste Powietrze działa od 20 lipca 2026 roku w nowej wersji, ale poziomy dofinansowania i progi dochodowe się nie zmieniły^[16]. Dopłatę dostanie tylko pompa o podwyższonej klasie efektywności. Standardowe pompy były kosztem kwalifikowanym wyłącznie przez cztery miesiące od naboru z 31 marca 2025 roku^[9]. Według branżowych omówień regulaminu listy ZUM, czyli listy zielonych urządzeń i materiałów, wariant o podwyższonej klasie oznacza co najmniej A++ przy 55 °C^[25]. Pompa musi być na tej liście w dniu wystawienia faktury.

Źródło – czystepowietrze.gov.pl, mojecieplo.gov.pl i podatki.gov.pl, stan na 20 lipca 2026 roku, odczyt 5 października 2026 roku^{[9] [17] [18]}.

Poziom dotacji w Czystym Powietrzu zależy od dochodu. Podstawowy przysługuje przy rocznym dochodzie do 135 000 zł. Podwyższony wymaga dochodu do 2 250 zł na osobę miesięcznie, a w gospodarstwie jednoosobowym do 3 150 zł. Przy poziomie najwyższym te progi wynoszą odpowiednio 1 300 zł i 1 800 zł^[16]. Audyt energetyczny jest obowiązkowy, a program dopłaca do niego 480–1 200 zł^[9].

Od 2027 roku Czyste Powietrze przestanie dopłacać do ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła, czyli do mat, kotłów i grzejników elektrycznych^[16]. Pompy z listy ZUM zostają w programie.

Moje Ciepło obejmuje nowe domy jednorodzinne. Dotacja wynosi 30 albo 45 procent kosztów, maksymalnie 21 000 zł, a nabór trwa do 26 lutego 2027 roku lub do wyczerpania puli^[17]. Kolejka jest długa. Na początku października 2026 roku oceniano wnioski z lutego.

Ulga termomodernizacyjna pozwala odliczyć od dochodu wydatki do 53 000 zł na podatnika. W wykazie wydatków jest pompa ciepła z infrastrukturą i jej montaż. Pompa w nowo budowanym domu z ulgi nie korzysta, co potwierdziła interpretacja dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) z 16 czerwca 2025 roku^[18]. Według PORT PC ulgą nie są objęte pompy powietrze-powietrze^[3].

Kiedy pompa ciepła się opłaca, a kiedy nie

Czy pompa ciepła się opłaca, zależy przede wszystkim od budynku. Jeśli dom jest ocieplony, ma podłogówkę lub duże grzejniki i potrzebuje do ok. 80 kWh na m² rocznie, pompa jest tańsza w eksploatacji od gazu o 23–35 procent. Tyle wychodzi przy prądzie po 1,04 zł za kWh. W nieocieplonym domu z małymi grzejnikami pompa może być droższa od gazu.

Pokazuje to skrajny przypadek z naszego wyliczenia. Dom 150 m² o zapotrzebowaniu 120 kWh na m² wymaga 18 000 kWh ciepła rocznie. Pompa z SCOP 3,0 zużyje 6 000 kWh prądu, co przy 1,20 zł za kWh daje 7 200 zł. Ogrzewanie tego samego domu gazem kosztuje ok. 6 575 zł. W słabo ocieplonym domu z grzejnikami pompa może kosztować w eksploatacji więcej niż kocioł gazowy.

Zebraliśmy sytuacje, w których pompa ciepła zwykle się nie opłaca.

• Dom ma zapotrzebowanie wyraźnie powyżej 120–140 kWh na m² rocznie, a właściciel nie planuje ocieplenia.
• Grzejniki są małe i potrzebują wody o temperaturze 60–70 °C, więc SCOP spada do ok. 3.
• Instalacja nie pozwala korzystać z tańszej taryfy nocnej.
• Pompa jest przewymiarowana albo źle ustawiona, przez co często pracuje grzałka.
• Budżet nie pozwala na zakup pompy o podwyższonej klasie, a bez niej nie ma dotacji z Czystego Powietrza.

W starszym domu kolejność prac ma znaczenie. Najpierw trzeba ocieplić ściany i dach, wymienić okna i uszczelnić dom, a dopiero potem dobrać pompę do mniejszego zapotrzebowania. Sposoby na obniżenie zapotrzebowania na ciepło zbieramy w poradniku o tym, jak zbudować energooszczędny dom i zmniejszyć rachunki. Czyste Powietrze premiuje taką kolejność. Najwyższe dotacje dostaje dom o zapotrzebowaniu powyżej 140 kWh na m², który przejdzie termomodernizację^[9].

Pompa ciepła to tylko jedno z odnawialnych źródeł energii w domu. Porównujemy te źródła w przeglądzie, w którym sprawdzamy, jakie alternatywne źródła energii dla domów jednorodzinnych mają dziś sens.

Wady pompy ciepła i jak je ograniczyć

Główne wady pompy ciepła to wysoki koszt zakupu, spadek wydajności na mrozie, hałas jednostki zewnętrznej i zależność od prądu. Większość z nich da się ograniczyć dobrym projektem. Liczy się właściwa moc, niska temperatura zasilania, przemyślane miejsce dla jednostki zewnętrznej i dotacja, która obniża cenę zakupu.

Każda pompa ciepła ma wady i zalety. Poniżej zbieramy tylko te minusy, które realnie wpływają na decyzję.

• Cena zakupu. Pompa powietrze-woda kosztuje 25 000–40 000 zł. Czyste Powietrze pokrywa do 40, 70 albo 100 procent kosztów kwalifikowanych, zależnie od dochodu.
• Wydajność zimą. Przy dużym mrozie spada COP, a część pracy przejmuje grzałka. Pomaga dobór mocy z obliczeniem temperatury biwalentnej.
• Hałas. Wentylator i sprężarkę jednostki zewnętrznej słychać, zwłaszcza w nocy.
• Zależność od prądu. Bez zasilania pompa nie grzeje.
• Czynnik chłodniczy. Część urządzeń pracuje na F-gazach, które UE stopniowo wycofuje.

Rozporządzenie w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku ustala dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej 50 dB w dzień i 40 dB w nocy. To limity dla grupy pozostałych obiektów i działalności, do której należy pompa ciepła^[19]. Poziom mierzy się na terenie chronionym, a skargi rozpatruje wojewódzki inspektorat ochrony środowiska^[20].

Czynniki chłodnicze i zakaz F-gazów od 2027 roku

Rozporządzenie UE 2024/573 dotyczy fluorowanych gazów cieplarnianych, czyli F-gazów. Od 1 stycznia 2027 roku zakazuje wprowadzania do obrotu nowych splitów powietrze-woda do 12 kW i monobloków do 50 kW z czynnikiem o współczynniku ocieplenia globalnego GWP 150 lub wyższym. To koniec nowych urządzeń na popularnym R32. Zakaz nie obejmuje pomp na propanie R290.

Współczynnik GWP (global warming potential) mówi, ile razy silniej od dwutlenku węgla gaz przyczynia się do ocieplenia klimatu. Propan R290 ma GWP 3, R32 ma 675, a starszy R410A 2 088^[21]. Rozporządzenie obowiązuje od 11 marca 2024 roku, a daty zakazów z jego załącznika IV zestawiła Europejska Organizacja Pomp Ciepła EHPA^[22].

• 1 stycznia 2027 roku – zakaz dla monobloków do 50 kW i splitów powietrze-woda do 12 kW z GWP 150 lub wyższym.
• 1 stycznia 2029 roku – zakaz dla splitów powietrze-powietrze do 12 kW z GWP 150 lub wyższym.
• 1 stycznia 2032 roku – zakaz wszystkich F-gazów w monoblokach do 12 kW, z wyjątkiem przypadków, gdy wymagają tego przepisy bezpieczeństwa.
• 1 stycznia 2033 roku – zakaz dla splitów powyżej 12 kW z GWP 150 lub wyższym.
• 1 stycznia 2035 roku – zakaz wszystkich F-gazów w splitach do 12 kW.

Zakaz dotyczy wprowadzania nowych urządzeń do obrotu, a nie ich używania. Pompy wprowadzone na rynek przed 1 stycznia 2027 roku można według opinii prawnej cytowanej przez Globenergię sprzedawać później z magazynu. Montaż i serwis istniejących urządzeń na R32 pozostają dozwolone^[23]. Kto kupuje pompę na kilkanaście lat, powinien jednak brać pod uwagę dostępność części i czynnika dla technologii, która wychodzi z rynku. Pompy na R290 tego problemu nie mają.

Ile lat wytrzyma pompa ciepła i ile kosztuje serwis

Producenci podają, że pompa ciepła przy poprawnym montażu i eksploatacji wytrzymuje nawet 20 lat. Niezależnych danych o żywotności w polskich warunkach na razie brak, bo większość urządzeń pracuje krócej niż dekadę. Najdroższym elementem, który się zużywa, jest sprężarka, a jej żywotność skraca taktowanie.

Bosch zaleca przegląd pompy raz w roku^[8]. Coroczny przegląd w autoryzowanym serwisie kosztuje w 2026 roku średnio ok. 700–1 100 zł brutto, a za pompę powyżej 16 kW trzeba zapłacić do 1 500 zł. Po gwarancji niezależny serwisant wykona podstawowy przegląd za ok. 400–700 zł^[26]. Przy pięciu latach przeglądów gwarancyjnych i dziesięciu latach u niezależnego serwisanta na serwis przez 15 lat trzeba odłożyć ok. 7 500–12 500 zł. Ustal koszt corocznego serwisu przed podpisaniem umowy, bo od przeglądów zależy często gwarancja. Splity wymagają serwisanta z uprawnieniami do pracy z czynnikiem chłodniczym.

Twierdzenia o 20–30 latach pracy nie mają pokrycia w danych, więc do wyliczeń opłacalności bezpieczniej przyjąć krótszy okres.

Pompy ciepła w Polsce w liczbach

Polski rynek pomp ciepła po boomie w 2022 roku mocno się skurczył. W 2022 roku na rynek trafiło ok. 203 300 pomp, w 2023 roku ponad 124 400, czyli o 39 procent mniej, a w 2024 roku o kolejne 35 procent mniej. Rok 2025 przyniósł stabilizację na poziomie ok. 87 000 pomp do ogrzewania domów.

PORT PC wiąże załamanie z 2024 roku z trzema błędami politycznymi w systemie wsparcia^[24]. Liczby do 2024 roku opisują dostawy na rynek, a za 2025 rok pompy, które trafiły do odbiorców. W 2025 roku do odbiorców trafiło ok. 80 000 pomp powietrze-woda, w tym ok. 19 000 z zapasów. Pomp gruntowych sprzedano 6 600, o 10 procent więcej niż rok wcześniej. Większość kupiono bez dotacji. PORT PC szacuje, że z Czystego Powietrza dopłatę dostało ok. 6 000 pomp, a z Mojego Ciepła ok. 12 000^[5].

Polski rynek stopniowo normalizuje się po boomie dotacyjnym, a inwestorzy coraz częściej zwracają uwagę na jakość urządzeń, właściwy dobór i profesjonalny montaż.

— Paweł Lachman, prezes zarządu PORT PC, o wynikach rynku za 2025 rok^[5]

Na tle Europy Polska wypada słabo. Według EHPA w 16 badanych krajach sprzedano w 2025 roku ok. 2,63 mln pomp ciepła do domów, o 11 procent więcej niż rok wcześniej. Polska zajęła 15. miejsce na 16 krajów z wynikiem 4,6 pompy na 1 000 gospodarstw domowych. W Niemczech było to 8,3, a w Norwegii 43,8^[5].

W badaniu użytkowników z sierpnia 2025 roku 80 procent właścicieli deklarowało zadowolenie, a 73 procent zainstalowałoby pompę ponownie. Na 2026 rok PORT PC prognozuje wzrost sprzedaży pomp powietrze-woda o 10–15 procent i gruntowych o 15–25 procent^[5].

Najczęstsze pytania o pompy ciepła