Dieta low FODMAP to czasowa dieta eliminacyjna opracowana na Uniwersytecie Monasha w Australii dla osób z rozpoznanym zespołem jelita drażliwego (IBS). Polega na ograniczeniu fermentujących węglowodanów, a potem na sprawdzaniu, które z nich i w jakich porcjach nasilają objawy. Opisujemy ją według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEZ), Monash University i wytycznych towarzystw gastroenterologicznych. Znajdziesz tu trzy etapy diety, tabelę produktów, plan reintrodukcji, jadłospis na 7 dni z przepisami i koszt tygodnia. Low FODMAP nie służy do odchudzania ani do jedzenia zdrowiej na co dzień.
Dieta low FODMAP – co to jest i na co pomaga
Dieta low FODMAP to sposób żywienia, w którym przez 2–6 tygodni ogranicza się produkty bogate w słabo wchłaniane węglowodany, a potem wprowadza je z powrotem pojedynczo. Ma złagodzić ból brzucha, wzdęcia, gazy i biegunki lub zaparcia w zespole jelita drażliwego oraz pokazać, które produkty te objawy wywołują[1][2].
NCEZ podkreśla, że dietę opracowano dla osób ze zdiagnozowanym IBS. W materiałach NCEZ choroba nazywa się zespołem jelita nadwrażliwego, a my używamy częstszej nazwy – zespół jelita drażliwego. Część dietetyków stosuje tę dietę także przy przeroście bakteryjnym jelita cienkiego (SIBO), ale źródła, na których się opieramy, dotyczą przede wszystkim IBS.
„Warto jednak podkreślić, że nie da się wyleczyć zespołu jelita nadwrażliwego poprzez stosowanie diety low FODMAP.”
– Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, „Dieta low FODMAP – zasady i zastosowanie”, 2025[1]
Dieta może łagodzić objawy, ale nie usuwa przyczyny choroby. Jej celem jest więc jadłospis z jak najmniejszą liczbą ograniczeń, a nie trwała eliminacja.

Co to jest FODMAP – rozwinięcie skrótu
FODMAP to skrót od angielskiego Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols, czyli fermentujące oligosacharydy, disacharydy, monosacharydy i poliole. To krótkołańcuchowe węglowodany, które słabo wchłaniają się w jelicie cienkim i szybko fermentują[1]. Dzielą się na pięć grup.
- Fruktany – pszenica, cebula, czosnek, rodzynki.
- Galaktooligosacharydy (GOS) – rośliny strączkowe i migdały.
- Laktoza – mleko krowie, twaróg, śmietana.
- Fruktoza w nadmiarze względem glukozy – jabłka, miód.
- Poliole – kalafior, awokado, pieczarki oraz słodziki sorbitol, mannitol, maltitol i ksylitol.
Dlaczego FODMAP nasilają objawy jelita drażliwego?
FODMAP nasilają objawy, ponieważ działają w jelitach na dwa sposoby. W jelicie cienkim przyciągają wodę, co rozciąga ścianę jelita i wywołuje ból, przelewanie i biegunki. W jelicie grubym bakterie je fermentują, a powstające gazy wywołują wzdęcia i dyskomfort[1].
U większości ludzi produkty bogate w FODMAP nie powodują żadnych dolegliwości. NCEZ zwraca uwagę, że kłopot pojawia się u osób z IBS, które silniej odczuwają rozciąganie jelita[1]. Cebula czy jabłko nie są więc produktami szkodliwymi same w sobie, a dieta low FODMAP nie ma sensu u osób bez objawów.
Kiedy dieta low FODMAP ma sens, a kiedy nie?
Dieta low FODMAP ma sens wtedy, gdy lekarz rozpoznał zespół jelita drażliwego, wykluczył inne choroby, a podstawowe zmiany w jedzeniu nie przyniosły ulgi. Brytyjskie wytyczne z 2021 roku traktują ją jako leczenie dietetyczne drugiego wyboru, prowadzone pod okiem przeszkolonego dietetyka[6].
Przed dietą eliminacyjną potrzebna jest diagnoza. Brytyjskie Towarzystwo Gastroenterologiczne (BSG) zaleca, by każda osoba zgłaszająca objawy IBS po raz pierwszy miała zrobioną morfologię, CRP lub OB i badanie w kierunku celiakii. Osobom poniżej 45. roku życia z biegunką BSG zaleca też oznaczenie kalprotektyny w kale[6]. Brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Opieki (NICE) jako test na celiakię przy podejrzeniu IBS wskazuje oznaczenie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej lub przeciw endomysium[8]. Badanie na celiakię powinno się wykonać przed odstawieniem pszenicy, ponieważ jej wykluczenie może zafałszować wynik.
Zanim zaczniesz dietę low FODMAP
- Masz rozpoznany zespół jelita drażliwego, a objawy trwają co najmniej od kilku miesięcy.
- Masz za sobą badania zlecone przez lekarza, w tym w kierunku celiakii.
- Nie masz objawów alarmowych. BSG wymienia wśród nich m.in. niewyjaśniony spadek masy ciała z bólem brzucha po 40. roku życia, krwawienie z odbytu po 50. roku życia, a po 60. roku życia niedokrwistość z niedoboru żelaza lub zmianę rytmu wypróżnień[6]. Z takimi objawami idź najpierw do lekarza.
- Od kilku tygodni stosujesz podstawowe zasady jedzenia przy IBS (regularne posiłki, mniej kawy, alkoholu i napojów gazowanych).
- Masz dostęp do dietetyka, który zna dietę low FODMAP.
Podstawowe zasady przy IBS to wersja zwykłych zasad zdrowego odżywiania z kilkoma limitami. NICE zaleca regularne posiłki bez długich przerw i co najmniej 8 kubków płynów dziennie. Radzi też pić najwyżej 3 kubki herbaty lub kawy dziennie, jeść najwyżej 3 porcje owoców po około 80 g i ograniczyć alkohol oraz napoje gazowane. Osobom z biegunką radzi unikać sorbitolu, a osobom ze wzdęciami jeść owies i siemię lniane w ilości do łyżki dziennie[8]. BSG uwzględnia też błonnik rozpuszczalny, na przykład babkę jajowatą, w dawce początkowej 3–4 g dziennie[6].
Od diety low FODMAP trzeba odróżnić dietę lekkostrawną, którą lekarze zalecają między innymi przy chorobie wrzodowej, w zaostrzeniu chorób zapalnych jelit i po zabiegach. Jej zasady opisujemy w poradniku o diecie lekkostrawnej.
Czy dieta low FODMAP odchudza?
Nie, dieta low FODMAP nie jest dietą odchudzającą i sama w sobie nie zmienia masy ciała. Ogranicza konkretne węglowodany, a nie kalorie. Osoba bez objawów jelitowych nie odniesie z niej korzyści, ponieważ według NCEZ u większości ludzi produkty bogate w FODMAP nie wywołują dolegliwości[1].
Dietę łatwo potraktować jako sposób na płaski brzuch, ponieważ wzdęcia często się zmniejszają. Wzdęcie po fasoli czy cebuli u zdrowej osoby jest jednak normalnym skutkiem fermentacji, a nie chorobą, którą trzeba leczyć dietą eliminacyjną.
Dla kogo dieta low FODMAP nie jest wskazana?
NCEZ nie poleca diety low FODMAP osobom z zaburzeniami odżywiania, z niedożywieniem, z niektórymi chorobami współistniejącymi, stosującym już inne restrykcje oraz tym, którym trudno będzie jej przestrzegać. Restrykcyjnej wersji nie stosuje się też u dzieci, chyba że prowadzi ją doświadczony zespół medyczny[1].
O rozpoczęciu diety decyduje lekarz razem z dietetykiem. Ostrożność dotyczy także kobiet w ciąży i osób z chorobami przewlekłymi, u których każda dieta eliminacyjna wymaga indywidualnego planu.
Trzy etapy diety low FODMAP – eliminacja, reintrodukcja, personalizacja
Na dietę low FODMAP składają się trzy etapy. Eliminacja trwa 2–6 tygodni, reintrodukcja 8–12 tygodni, a personalizacja jest sposobem jedzenia na dłużej. Cały protokół do początku personalizacji trwa więc zwykle 10–18 tygodni. NCEZ podkreśla, że prawidłowo przeprowadzona dieta to zawsze pełny, trzyetapowy proces[1][2].

Etap 1 – eliminacja, czyli 2–6 tygodni
W etapie eliminacji zastępujesz produkty o wysokiej i średniej zawartości FODMAP produktami o niskiej zawartości. Trwa on 2–6 tygodni, a jeśli wyraźna poprawa przyjdzie po 3 tygodniach, NCEZ nie widzi powodu, by go przedłużać[1]. To czas obserwacji, czy objawy w ogóle zależą od FODMAP.
Jeśli po 6 tygodniach objawy mają takie samo nasilenie jak wcześniej, dieta prawdopodobnie nie jest dla ciebie. NCEZ nie zaleca wtedy kontynuowania kolejnych etapów ani wracania do diety po jakimś czasie[1]. Wtedy razem z lekarzem i dietetykiem szukasz innych sposobów leczenia.
Etap 2 – reintrodukcja FODMAP krok po kroku
Reintrodukcja to ponowne wprowadzanie produktów bogatych w FODMAP, po jednej grupie naraz. Trwa około 8–12 tygodni i jest najdłuższym etapem. Najczęściej stosuje się schemat 6-dniowy – przez 3 dni jesz rosnącą porcję produktu testowego, a przez kolejne 3 dni wracasz do diety o niskiej zawartości FODMAP i obserwujesz objawy[1][2].
Z każdej grupy wybiera się jeden produkt, który ją reprezentuje, na przykład mleko krowie dla laktozy. Fruktany i poliole testuje się na kilku produktach, ponieważ różnią się między sobą[1]. Poniższa tabela to przykładowy plan. Kolejność grup nie jest z góry ustalona, a konkretne produkty i porcje ustalasz z dietetykiem.
| Grupa FODMAP | Przykładowy produkt testowy | Jak testować |
|---|---|---|
| Laktoza | mleko krowie | 3 dni rosnącej porcji, potem 3 dni przerwy |
| Fruktoza | miód lub mango | jak wyżej |
| Fruktany z pszenicy | chleb pszenny | jak wyżej |
| Fruktany z warzyw | czosnek, osobno cebula | każdy produkt osobno |
| GOS | soczewica | jak wyżej |
| Sorbitol | awokado lub jeżyny | jak wyżej |
| Mannitol | pieczarki lub kalafior | jak wyżej |
Każdą próbę zapisujesz w dzienniczku – produkt, porcję, godzinę i objawy. NCEZ radzi notować w nim także stres, sen i inne wydarzenia dnia, gdyż one same nasilają objawy IBS i mogą zafałszować wynik próby[1]. Pomaga w tym aplikacja Monash, która ma dziennik i moduł reintrodukcji[5].
Dietetyczka Katarzyna Frąckiewicz w webinarze Studenckiego Koła Naukowego Żywienia Klinicznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego omawia etapy diety i jej stosowanie w praktyce.
Etap 3 – personalizacja diety na dłużej
W personalizacji jesz wszystkie produkty i porcje, które w reintrodukcji okazały się dobrze tolerowane, a ograniczasz tylko te, które wywołały objawy. Celem jest dieta z możliwie najmniejszą liczbą ograniczeń, ułożona z dietetykiem[1].
Tolerancja zmienia się z czasem, dlatego serwis pacjent.gov.pl radzi co jakiś czas ponownie sprawdzać produkty, które wcześniej szkodziły[2]. W badaniu O’Keeffe i współpracowników na 103 pacjentach 82% osób w dłuższej obserwacji jadło według dostosowanej diety, a nie według ścisłej eliminacji[11].
Dieta low FODMAP – lista produktów w tabeli
Na talerz w etapie eliminacji powinny trafiać ryż, kasza gryczana i jaglana, owies, ziemniaki, marchew, ogórki, pomidory, papryka, kiwi, pomarańcze, truskawki, nabiał bez laktozy, sery dojrzewające, mięso, ryby i jaja. Odstawić należy na ten czas pszenicę, cebulę, czosnek, strączki, jabłka, gruszki, miód i zwykłe mleko[2].

Lista w serwisie pacjent.gov.pl, przygotowana przez dietetyczkę NCEZ, wymienia też kilka produktów dozwolonych w małej ilości. Są wśród nich cukinia, dynia, seler naciowy, chleb orkiszowy na zakwasie, ciecierzyca z puszki, gotowana soczewica i ricotta[2]. Z brokułu jesz tylko różyczki, a z pora tylko zieloną część.

Mięso, ryby i jaja możesz jeść bez ograniczeń wynikających z FODMAP, ponieważ nie zawierają tych węglowodanów[2]. Uważaj tylko na marynaty, przyprawy i wędliny z dodatkiem cebuli lub czosnku.
Porcja ma znaczenie – światła i porcje Monash
Porcja decyduje o tym, czy produkt ma niską zawartość FODMAP. Monash University bada żywność w laboratorium i ocenia ją dla typowej porcji, na przykład 75 g warzyw, jednego średniego owocu, szklanki mleka, dwóch kromek chleba lub szklanki makaronu[4]. Większa porcja tego samego produktu może dostarczyć już za dużo FODMAP.
Aplikacja Monash pokazuje wynik w postaci sygnalizacji świetlnej. Zielone światło oznacza niską zawartość FODMAP, pomarańczowe umiarkowaną, przy której trzeba ograniczyć ilość, a czerwone wysoką. Małe światła przy produkcie pokazują, jak ocena zmienia się przy mniejszej lub większej porcji[4]. Aplikacja kosztuje jednorazowo około 7,99 USD lub 12,99 AUD, bez abonamentu[5].
Dlaczego listy produktów w poradnikach się różnią?
Listy produktów w polskich poradnikach często się nie zgadzają, ponieważ jedne podają produkt bez porcji, a inne z porcją. Awokado czy cukinia w małej ilości mieszczą się w diecie, a w dużej już nie. Gdy masz wątpliwość, sprawdź produkt w aplikacji Monash albo zapytaj dietetyka.
Co zamiast chleba, mleka i strączków?
Zamiast zwykłego chleba pszennego jedz w etapie eliminacji pieczywo z mąki ryżowej, gryczanej lub kukurydzianej albo niewielką ilość chleba orkiszowego na zakwasie. Zamiast mleka krowiego wybierz mleko, jogurt lub kefir bez laktozy, a zamiast fasoli i grochu twarde tofu, tempeh albo małą porcję ciecierzycy z puszki[2].
| Zamiast | Wybierz w etapie eliminacji |
|---|---|
| chleb pszenny, bułki | pieczywo ryżowe, gryczane, kukurydziane, mała porcja chleba orkiszowego na zakwasie |
| makaron pszenny, kuskus | ryż, makaron ryżowy, kasza gryczana i jaglana, komosa ryżowa |
| mleko, jogurt, kefir | mleko, jogurt i kefir bez laktozy |
| twaróg | twaróg lub serek wiejski bez laktozy, feta, mozzarella |
| fasola, groch, soczewica | tofu twarde, tempeh, mała porcja ciecierzycy z puszki |
| cebula, czosnek | szczypiorek, zielona część pora, olej z aromatem czosnku |
| miód, syrop z agawy | cukier, syrop klonowy |
| jabłko, gruszka | kiwi, mandarynka, pomarańcza, truskawki |
Pieczywo bezglutenowe nie jest w tej diecie celem samym w sobie. Pszenicę ogranicza się z powodu fruktanów, a nie glutenu. BSG wprost nie zaleca diety bezglutenowej w IBS[6].
Czego nie jeść na diecie low FODMAP – produkty i ukryte źródła
W etapie eliminacji diety low FODMAP z jadłospisu powinny zniknąć cebula, czosnek, biała część pora, kalafior, szparagi, większość grzybów i strączki. Odstawić trzeba też produkty z pszenicy, jabłka, gruszki, śliwki, mango, arbuza, suszone owoce, zwykłe mleko i jogurt, miód oraz słodziki z grupy polioli. Na liście niezalecanych są również pistacje, nerkowce i migdały[2].

Najwięcej kłopotu sprawiają FODMAP ukryte w gotowych produktach. Serwis pacjent.gov.pl wymienia wśród niezalecanych czosnek i cebulę w proszku, ketchup, gotowe pesto, syrop glukozowo-fruktozowy oraz słodziki sorbitol, ksylitol, maltitol, mannitol i izomalt[2].
Jak czytać etykietę w etapie eliminacji
- Szukaj w składzie cebuli i czosnku, także suszonych i w proszku, w mieszankach przypraw, kostkach rosołowych i marynatach.
- Sprawdź, czy produkt nie zawiera syropu glukozowo-fruktozowego, miodu lub fruktozy.
- Słodycze i gumy bez cukru często mają sorbitol, ksylitol lub maltitol – to poliole.
- Inulina i błonnik z cykorii to fruktany dodawane do jogurtów, batonów i pieczywa.
- Produkt bez laktozy nie zawsze jest niski w FODMAP – sprawdź pozostałe składniki.
Czosnek i cebula – czym je zastąpić?
Czosnek i cebulę zastąpisz szczypiorkiem, zieloną częścią pora, świeżymi ziołami i imbirem. Lista NCEZ dopuszcza wszystkie oleje oraz zioła i przyprawy z wyjątkiem mieszanek z czosnkiem i cebulą[2]. Zamiennikiem bywa też olej z aromatem czosnku, nazywany potocznie olejem czosnkowym. Przed użyciem gotowego produktu sprawdź w składzie, czy nie ma w nim kawałków czosnku.

Polskie potrawy, na które trzeba uważać
Wiele polskich potraw zawiera produkty bogate w FODMAP już w podstawie. Rosół gotuje się na cebuli, bigos na kapuście kiszonej z cebulą, pierogi robi się z mąki pszennej, a do zup dodaje się czosnek i śmietanę. Większość z nich da się jednak przygotować w wersji na etap eliminacji.
| Potrawa | Co w niej jest bogate w FODMAP | Wersja na etap eliminacji |
|---|---|---|
| rosół | cebula, biała część pora, makaron pszenny | marchew, seler korzeniowy, zielona część pora, makaron ryżowy |
| zupa ogórkowa lub pomidorowa | śmietana, zasmażka z mąki pszennej | jogurt bez laktozy, zagęszczenie skrobią ziemniaczaną |
| kotlet mielony | cebula, bułka pszenna | szczypiorek, płatki owsiane zamiast bułki |
| pierogi, naleśniki | mąka pszenna, twaróg | mąka gryczana lub ryżowa, twaróg bez laktozy |
| sos do makaronu | czosnek, cebula, gotowe pesto | passata, bazylia, olej z aromatem czosnku |
Dieta low FODMAP – jadłospis tygodniowy na 7 dni
Nasz jadłospis tygodniowy na diecie low FODMAP obejmuje 7 dni po 4 posiłki i dostarcza orientacyjnie 1 800–2 000 kcal dziennie. Opiera się na produktach z listy NCEZ dozwolonych w etapie eliminacji. To przykład dla dorosłej osoby bez innych chorób, a nie indywidualny plan, który ustala dietetyk.
| Dzień | Śniadanie | Obiad | Podwieczorek | Kolacja |
|---|---|---|---|---|
| Pon | owsianka na mleku bez laktozy (50 g płatków, 250 ml mleka) z kiwi i pestkami dyni | pierś z kurczaka (120 g) z ryżem (60 g suchego) i marchewką | jogurt bez laktozy z truskawkami | omlet z 2 jaj ze szpinakiem i fetą (30 g) |
| Wt | 2 kromki pieczywa gryczanego, jajko, pomidor, szczypiorek | dorsz pieczony (150 g) z ziemniakami (200 g) i marchewką | mandarynka, 5 orzechów włoskich | sałatka z ryżem, tuńczykiem, ogórkiem i papryką |
| Śr | kasza jaglana na mleku bez laktozy z pomarańczą | indyk duszony z cukinią (do 75 g) i kaszą gryczaną | wafle ryżowe z masłem orzechowym | twaróg bez laktozy ze szczypiorkiem i rzodkiewką, pieczywo ryżowe |
| Czw | jajecznica z 2 jaj z pomidorem, kromka chleba orkiszowego na zakwasie | zupa marchewkowa z ziemniakami i imbirem, łosoś pieczony (120 g) | kiwi, 2 łyżki pestek dyni | makaron ryżowy z kurczakiem, passatą i bazylią |
| Pt | owsianka z mrożonymi truskawkami i siemieniem lnianym (1 łyżka) | tofu twarde (120 g) smażone z papryką, marchewką i ryżem | jogurt bez laktozy | pieczone ziemniaki z twarożkiem bez laktozy i ogórkiem |
| Sob | placuszki z mąki gryczanej i jajka, z syropem klonowym i malinami | rosół z marchwi, selera korzeniowego i zielonej części pora z kurczakiem i makaronem ryżowym | winogrona (garść) | sałatka z mozzarellą, pomidorem, rukolą i oliwą, pieczywo ryżowe |
| Nd | kasza gryczana z jajkiem i szpinakiem | makrela pieczona z ziemniakami i fasolką szparagową | pomarańcza | komosa ryżowa z warzywami i fetą |
Czas oszczędzisz, gotując ryż, kaszę i pieczone warzywa od razu na 2–3 dni. Odsyłamy do naszego innego wpisu, gdzie pokazujemy krok po kroku, jak zbudować jadłospis na cały tydzień, zaplanować zakupy i sesje gotowania.
Lista zakupów na tydzień
Lista zakupów dla jednej osoby na ten jadłospis mieści się w jednym większym koszyku. Najwięcej miejsca zajmują nabiał bez laktozy, warzywa i produkty zbożowe, które w etapie eliminacji zastępują pszenicę.
- Nabiał i jaja – 2 l mleka bez laktozy, 4 jogurty bez laktozy, 250 g twarogu bez laktozy, 100 g fety, 125 g mozzarelli, 10 jaj.
- Mięso, ryby, tofu – 400 g piersi z kurczaka, 200 g indyka, 150 g dorsza, 120 g łososia, 1 makrela, puszka tuńczyka, 180 g tofu twardego.
- Zboża – płatki owsiane, ryż, kasza gryczana i jaglana, komosa ryżowa, makaron ryżowy, mąka gryczana, pieczywo ryżowe lub gryczane, wafle ryżowe.
- Warzywa – 1,5 kg ziemniaków, 1 kg marchwi, ogórki, pomidory, papryka, szpinak, cukinia, rukola, fasolka szparagowa, seler korzeniowy, por (zielona część), szczypiorek, imbir.
- Owoce – 6–7 kiwi, mandarynki, pomarańcze, mrożone truskawki, maliny, winogrona.
- Inne – pestki dyni, orzechy włoskie, masło orzechowe, siemię lniane, olej rzepakowy, oliwa, passata, syrop klonowy, przyprawy bez czosnku i cebuli.
Dieta low FODMAP – proste przepisy
Proste przepisy na diecie low FODMAP opierają się na ryżu, ziemniakach, kaszach, owsie, jajach, mięsie, rybach i warzywach z listy dozwolonych. Smak, który zwykle dają cebula i czosnek, zastępujesz ziołami, szczypiorkiem i olejem z aromatem czosnku. Każdy z trzech przepisów przygotujesz w mniej niż 40 minut.
Śniadanie low FODMAP – owsianka na mleku bez laktozy z kiwi
Składniki na 1 porcję to 50 g płatków owsianych, 250 ml mleka bez laktozy, 1 kiwi, garść truskawek (świeżych lub mrożonych), łyżka pestek dyni i łyżeczka syropu klonowego. Płatki gotuj na mleku 4–5 minut, ciągle mieszając. Przełóż do miski, dodaj pokrojone owoce, pestki i syrop.

Obiad low FODMAP – dorsz z ziemniakami i marchewką
Na 1 porcję potrzebujesz 150 g fileta z dorsza, 200 g ziemniaków, 1 duża marchew (100 g), łyżka oliwy, sok z ćwiartki cytryny, koperek, sól i pieprz. Ziemniaki i marchew pokrój i piecz 15 minut w 200°C. Dodaj rybę skropioną oliwą i sokiem z cytryny, a potem piecz wszystko jeszcze 15–18 minut. Posyp koperkiem.
Oliwa nie zawiera FODMAP, a lista NCEZ dopuszcza wszystkie oleje[2]. Jeśli po etapie personalizacji szukasz wzorca na co dzień, w którym oliwa, ryby i warzywa są podstawą, zajrzyj do poradnika, w którym opisujemy, na czym polega dieta śródziemnomorska.
Kolacja low FODMAP – omlet ze szpinakiem i fetą
Do omletu dla 1 osoby potrzebujesz 2 jajek, garści szpinaku, 30 g fety, 4 pomidorków koktajlowych, łyżeczki oleju i szczypiorku. Szpinak podsmaż na oleju 1 minutę, wlej roztrzepane jajka, posyp fetą i pokrojonymi pomidorami. Smaż pod przykryciem na małym ogniu 4–5 minut i posyp szczypiorkiem.
Ile kosztuje dieta low FODMAP?
Tydzień na diecie low FODMAP według naszego jadłospisu kosztuje 200–250 zł dla jednej osoby (orientacyjnie, 2026). Wersja oszczędna, z kurczakiem zamiast ryb, kaszą zamiast komosy i mrożonymi warzywami, zamknie się w około 160–190 zł. Najwięcej dopłacasz do nabiału bez laktozy, pieczywa ryżowego lub gryczanego i ryb.
Ceny podstawowych produktów sprawdziliśmy w gazetkach 12 sieci sklepów z okresu od sierpnia do listopada 2026 roku[13].
| Produkt (ilość na tydzień) | Cena z gazetek | Koszt w tygodniu |
|---|---|---|
| filet z kurczaka, 0,4 kg | mediana 28,95 zł/kg | ok. 12 zł |
| dorsz, 150 g | mediana 60,58 zł/kg | ok. 9 zł |
| jajka, 10 szt. | mediana 9,99 zł | ok. 10 zł |
| mleko bez laktozy, 2 l | 2,79–3,59 zł/l | ok. 6–7 zł |
| ryż, 0,5 kg | mediana 9,98 zł/kg | ok. 5 zł |
| ziemniaki, 1,5 kg | mediana 1,00 zł/kg | ok. 2 zł |
| marchew, 1 kg | mediana 1,99 zł/kg | ok. 2 zł |
| kiwi, 7 szt. | mediana 2,09 zł/szt. | ok. 15 zł |
| pozostałe produkty (nabiał bez laktozy, łosoś, makrela, tofu, kasze, pieczywo, warzywa, owoce, pestki) | szacunek | ok. 135–190 zł |
| Razem | ok. 200–250 zł |
Do jedzenia dochodzi koszt opieki. Prywatna wizyta u dietetyka kosztuje 150–250 zł za pierwszą konsultację i 100–180 zł za kontrolną (orientacyjnie, 2026). Przez trzy etapy diety odbywa się zwykle 3–5 wizyt w ciągu 3–4 miesięcy, co daje łącznie około 350–970 zł. Aplikacja Monash kosztuje jednorazowo 7,99 USD[5].
Skuteczność diety low FODMAP – co pokazały badania
Według Monash University poprawę objawów IBS po diecie low FODMAP odczuwają mniej więcej 3 na 4 osoby[3], a pacjent.gov.pl podaje odsetek około 75%[2]. W metaanalizie 13 badań z udziałem 944 pacjentów dieta low FODMAP zajęła pierwsze miejsce wśród diet stosowanych w IBS[9].

Metaanalizę opublikowano w 2022 roku w czasopiśmie Gut. Ryzyko, że objawy się nie poprawią, było na diecie low FODMAP o około jedną trzecią mniejsze niż przy zwykłej diecie (względne ryzyko RR 0,67)[9]. Autorzy zaznaczają, że większość badań prowadzono w ośrodkach specjalistycznych i nie oceniano w nich reintrodukcji ani personalizacji. Wcześniej, w 2014 roku, zespół z Monash przebadał 30 osób z IBS. Każda z nich jadła przez 21 dni według diety low FODMAP i przez 21 dni według typowej diety australijskiej, w losowej kolejności i z przerwą między dietami. Średnie nasilenie objawów wyniosło 22,8 mm na skali 0–100 mm na diecie low FODMAP i 44,9 mm na diecie typowej[10].
Dane o dłuższym działaniu są skromniejsze. W badaniu O’Keeffe i współpracowników 57% ze 103 pacjentów miało zadowalającą ulgę także w dłuższej obserwacji. Odżywienie nie pogorszyło się ani u osób na dostosowanej diecie, ani u tych, które wróciły do zwykłego jedzenia[11].
„Dieta low FODMAP (…) jako leczenie dietetyczne drugiego wyboru jest skuteczna w łagodzeniu objawów ogólnych i bólu brzucha w IBS, ale jej wdrażanie powinien nadzorować przeszkolony dietetyk.”
– British Society of Gastroenterology, wytyczne leczenia IBS, 2021 (tłum. red.)[6]
Brytyjskie wytyczne oceniają jakość dowodów jako bardzo niską, a Amerykańskie Kolegium Gastroenterologii (ACG) zaleca „ograniczoną próbę” diety low FODMAP w celu złagodzenia objawów IBS[6][7]. IBS jest częsty – w przeglądzie z 2020 roku dotyczył 9,2% dorosłych według kryteriów rzymskich III i 3,8% według nowszych kryteriów rzymskich IV[12].
Dr Agata Stróżyk, autorka książki o diecie low FODMAP, w podcaście Wydawnictwa Lekarskiego PZWL wyjaśnia, dla kogo jest ta dieta i jak przejść jej etapy.
Ryzyka i najczęstsze błędy na diecie low FODMAP
Największe ryzyko diety low FODMAP to niedobory i zbyt długie trzymanie się etapu eliminacji. NCEZ wymienia możliwe niedobory wapnia, błonnika, żelaza i witamin z grupy B, a pacjent.gov.pl ostrzega, że źle prowadzona eliminacja może nasilić zaparcia i niekorzystnie wpłynąć na bakterie jelitowe, czyli mikrobiotę[1][2].
Najczęstsze błędy to te same sytuacje, przed którymi ostrzegają NCEZ i BSG.
- Dieta bez diagnozy. Wzdęcia mogą mieć inną przyczynę, a eliminacja pszenicy przed badaniem może zafałszować wynik testu na celiakię.
- Eliminacja dłuższa niż 6 tygodni. NCEZ nie widzi powodu, by przedłużać eliminację, a dłuższe ograniczenia zwiększają ryzyko niedoborów.
- Brak reintrodukcji. Bez niej nie wiesz, które produkty ci szkodzą, i niepotrzebnie ograniczasz wiele z nich.
- Mniej nabiału bez zamiennika. Mleko i jogurty bez laktozy dostarczają wapnia, więc nie rezygnuj z nich razem z laktozą.
- Za mało błonnika. Owies, kasza gryczana, siemię lniane, pestki dyni, ziemniaki ze skórką i marchew pomagają utrzymać jego podaż.
- Dieta bezglutenowa przy okazji. BSG nie zaleca jej w IBS[6].
Szczególnie trudno mają osoby na diecie roślinnej, ponieważ strączki są źródłem GOS. W eliminacji opierają się na tofu twardym, tempehu i małych porcjach ciecierzycy z puszki, a po reintrodukcji zwykle wracają do tolerowanych porcji. Jak budować jadłospis bez mięsa, opisujemy w poradniku o podstawach diety roślinnej.
Osoby na diecie low FODMAP często pytają o probiotyki. O probiotyku w IBS powinien zdecydować lekarz prowadzący, ponieważ działanie zależy od konkretnego szczepu. Więcej piszemy o tym w tekście o probiotykach i ich roli w zdrowiu.
Stres, sen i ruch – co poza talerzem wpływa na jelita
Na objawy zespołu jelita drażliwego wpływa nie tylko jedzenie. NCEZ wymienia stres, zaburzenia psychiczne, zaburzenia snu i inne czynniki związane ze stylem życia, dlatego radzi zapisywać je w dzienniczku obok wyników reintrodukcji[1]. Gorszy dzień w pracy może nasilić objawy podobnie jak źle tolerowany produkt.
Objawów po teście nie oceniaj więc w oderwaniu od reszty dnia. Jeśli wzdęcia nasiliły się po trudnym dniu, próbę można powtórzyć w spokojniejszym tygodniu, po uzgodnieniu z dietetykiem. O tym, jak przewlekłe napięcie wpływa na organizm, w tym na przewód pokarmowy, piszemy w poradniku, jak radzić sobie ze stresem.
Po zakończeniu personalizacji jesz dalej według swojej listy tolerowanych produktów, ale reszta talerza może przypominać każdy zdrowy wzorzec żywienia. Wzorzec z dużą ilością warzyw, ryb i tłuszczów roślinnych, uzupełniony ruchem i snem, opisujemy w poradniku o diecie przeciwzapalnej. Część jego produktów, na przykład strączki, sprawdzisz wcześniej w reintrodukcji. Low FODMAP jest więc czasowym narzędziem, które pod opieką dietetyka pomaga ustalić własną listę tolerowanych produktów, a nie dietą na całe życie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na diecie low FODMAP można jeść por?
Tak, ale tylko zieloną część pora. Zielona część pora należy według listy NCEZ do produktów dozwolonych w etapie eliminacji, a biała część pora i cebula zawierają dużo fruktanów i są niezalecane. Zieloną częścią pora można doprawić zupę czy jajecznicę zamiast cebuli, a białą zostawić na test w reintrodukcji.
Czy jajka są FODMAP?
Nie, jajka nie zawierają FODMAP, ponieważ FODMAP to grupa węglowodanów, a jaja są źródłem białka i tłuszczu. Na diecie low FODMAP możesz jeść jajka gotowane, sadzone i w omlecie. Uważaj tylko na dodatki, takie jak cebula w jajecznicy, zwykłe mleko w omlecie czy majonez z czosnkiem.
Czy pomidory są dozwolone w diecie low FODMAP?
Tak, pomidory są na liście produktów dozwolonych w etapie eliminacji opracowanej przez NCEZ. Możesz jeść świeże pomidory, pomidorki koktajlowe i passatę. Sprawdzaj jednak skład gotowych sosów pomidorowych i ketchupu, gdyż często zawierają cebulę, czosnek lub syrop glukozowo-fruktozowy.
Czy serek wiejski jest FODMAP?
Zwykły serek wiejski zawiera laktozę, dlatego w etapie eliminacji go unikasz. Lista NCEZ w serwisie pacjent.gov.pl wymienia jednak twaróg i serek wiejski bez laktozy wśród produktów dozwolonych. Zwykły serek możesz sprawdzić w reintrodukcji przy teście laktozy.
Jakie słodycze na diecie low FODMAP?
W etapie eliminacji jesz słodycze przygotowane z dozwolonych produktów, na przykład owsiane ciasteczka z syropem klonowym czy placuszki gryczane z malinami. Dozwolone są cukier, glukoza, syrop klonowy i stewia. Unikasz miodu, syropu z agawy, syropu glukozowo-fruktozowego oraz słodyczy bez cukru z sorbitolem, ksylitolem lub maltitolem.
Czy przy zespole jelita drażliwego można jeść rosół?
Tak, jeśli ugotujesz go bez cebuli i białej części pora. Do wywaru użyj kurczaka, marchwi, selera korzeniowego, zielonej części pora i ziół, a zamiast makaronu pszennego podaj makaron ryżowy. Kostki rosołowe i gotowe przyprawy często zawierają cebulę lub czosnek w proszku, więc lepiej z nich zrezygnować.
Czy na diecie low FODMAP można pić kawę?
Kawa nie jest na liście produktów bogatych w FODMAP, ale u części osób z IBS nasila objawy. NICE zaleca osobom z zespołem jelita drażliwego najwyżej 3 kubki kawy lub herbaty dziennie. Do kawy wybierz mleko bez laktozy i unikaj syropów słodzonych poliolami.
Czy dieta low FODMAP jest bezglutenowa?
Nie, dieta low FODMAP nie jest dietą bezglutenową. Pszenicę, żyto i jęczmień ogranicza się z powodu fruktanów, a nie glutenu, dlatego mała porcja chleba orkiszowego na zakwasie jest dozwolona. Brytyjskie wytyczne nie zalecają diety bezglutenowej w zespole jelita drażliwego. Gluten wyklucza się przy rozpoznanej celiakii.
Źródła
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NIZP PZH – PIB), Dieta low FODMAP – zasady i zastosowanie, aktualizacja 16.03.2025 – https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/dieta-low-fodmap-zasady-i-zastosowanie/
- M. Siuba-Strzelińska (NCEZ), Low FODMAP – dieta w jelicie nadwrażliwym, pacjent.gov.pl, aktualizacja 7.10.2024 – https://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/3036
- Monash University, About FODMAPs and IBS – https://www.monashfodmap.com/about-fodmap-and-ibs/
- Monash University, Monash FODMAP App Traffic Lights – How Are They Determined? – https://monashfodmap.com/blog/how-traffic-lights-are-determined/
- Monash University, What does the Monash FODMAP App offer? – https://monashfodmap.com/get-app-help/
- Vasant D.H. i in., British Society of Gastroenterology guidelines on the management of irritable bowel syndrome, Gut 2021;70:1214–1240 – https://gut.bmj.com/content/early/2021/05/24/gutjnl-2021-324598.full.pdf
- Lacy B.E. i in., ACG Clinical Guideline – Management of Irritable Bowel Syndrome, Am J Gastroenterol 2021;116(1):17–44 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33315591/
- NICE, Irritable bowel syndrome in adults – diagnosis and management (CG61), Recommendations – https://www.nice.org.uk/guidance/cg61/chapter/Recommendations
- Black C.J. i in., Efficacy of a low FODMAP diet in irritable bowel syndrome – systematic review and network meta-analysis, Gut 2022;71(6):1117–1126 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34376515/
- Halmos E.P. i in., A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome, Gastroenterology 2014;146(1):67–75 – https://research.monash.edu/en/publications/a-diet-low-in-fodmaps-reduces-symptoms-of-irritable-bowel-syndrom/
- O’Keeffe M. i in., Long-term impact of the low-FODMAP diet on gastrointestinal symptoms, dietary intake, patient acceptability, and healthcare utilization in irritable bowel syndrome, Neurogastroenterol Motil 2018;30(1):e13154 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28707437/
- Oka P. i in., Global prevalence of irritable bowel syndrome according to Rome III or IV criteria – a systematic review and meta-analysis, Lancet Gastroenterol Hepatol 2020;5(10):908–917 – https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32702295/
- TańszyKoszyk.pl, mediany cen z gazetek 12 sieci (filet z kurczaka, dorsz, jajka, mleko, ryż, ziemniaki, marchew, kiwi), sierpień–listopad 2026 – https://tanszykoszyk.pl/cena
