Zamknij menu
  • Strona główna
  • Dom i ogród
    • Ogród i uprawa
    • Rośliny w domu
    • Instalacje i energia w domu
    • Wnętrza i organizacja
    • Ekologiczny dom
  • Zdrowie, uroda i sport
    • Zdrowie na co dzień
    • Dieta i odżywianie
    • Uroda i pielęgnacja
    • Trening i aktywność
    • Sport
  • Finanse i firma
    • Finanse osobiste
    • Inwestowanie
    • Firma, praca i kariera
  • Motoryzacja i mobilność
    • Eksploatacja i serwis
    • Zakup samochodu
    • Elektromobilność i przyszłość
    • Kultura motoryzacyjna
  • Podróże i wypoczynek
    • Planowanie podróży
    • Aktywny wypoczynek w Polsce
    • Inspiracje i miejsca
Prizo
  • Dom i ogród
    • Ogród i uprawa
    • Rośliny w domu
    • Instalacje i energia w domu
    • Wnętrza i organizacja
    • Ekologiczny dom
  • Zdrowie, uroda i sport
    • Zdrowie na co dzień
    • Dieta i odżywianie
    • Uroda i pielęgnacja
    • Trening i aktywność
    • Sport
  • Finanse i firma
    • Finanse osobiste
    • Inwestowanie
    • Firma, praca i kariera
  • Motoryzacja i mobilność
    • Eksploatacja i serwis
    • Zakup samochodu
    • Elektromobilność i przyszłość
    • Kultura motoryzacyjna
  • Podróże i wypoczynek
    • Planowanie podróży
    • Aktywny wypoczynek w Polsce
    • Inspiracje i miejsca
Prizo
  • Dom i ogród
  • Zdrowie, uroda i sport
  • Finanse i firma
  • Motoryzacja i mobilność
  • Podróże i wypoczynek
PRIZO » Dom i ogród » Ogród i uprawa » Uprawa pomidorów w gruncie i pod folią – od rozsady do zbioru
Dom i ogród

Uprawa pomidorów w gruncie i pod folią – od rozsady do zbioru

Agnieszka Wróbel Autor: Agnieszka Wróbel2026-11-12Zaktualizowano:2026-11-1223 min czytania
Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr WhatsApp VKontakte E-mail
Dojrzałe czerwone pomidory na krzaku w słonecznym ogrodzie
Pomidory wysokie w gruncie dojrzewają gronami od lipca. Fot. Freepik.
Udostępnij
Facebook Twitter LinkedIn Pinterest E-mail
Spis treści
  1. Uprawa pomidorów – od czego zacząć i ile trwa sezon?
  2. Odmiany pomidorów do gruntu i pod osłony
  3. Kiedy siać pomidory na rozsadę – kalendarz dla regionów Polski
  4. Rozsada pomidorów krok po kroku
  5. Uprawa pomidorów w gruncie – stanowisko, gleba i pH
  6. Kiedy i jak sadzić pomidory do gruntu
  7. Uprawa pomidorów w tunelu foliowym i szklarni
  8. Pasierbienie i ogławianie pomidorów – prowadzenie na jeden lub dwa pędy
  9. Nawożenie pomidorów – czym i ile na 100 m²?
  10. Zaraza ziemniaczana na pomidorach i inne choroby
  11. Zbiór i przechowywanie pomidorów
  12. Najczęściej zadawane pytania

Uprawa pomidorów w Polsce zaczyna się od rozsady, bo pomidor to ciepłolubna roślina z rodziny psiankowatych, która ginie już przy temperaturze poniżej 0°C. Cały sezon od siewu do ostatniego zbioru trwa 5–7 miesięcy. Pokazujemy, kiedy siać i sadzić pomidory w różnych regionach kraju, ile wody i nawozu potrzebuje jeden krzak, jak prowadzić rośliny i jak rozpoznać zarazę. Liczby bierzemy z metodyk Instytutu Ogrodnictwa – PIB i PIORiN i przeliczamy je na skalę ogródka.

Uprawa pomidorów – od czego zacząć i ile trwa sezon?

Zacznij od wyboru miejsca, odmiany i terminu siewu. Rozsada rośnie na parapecie 6–8 tygodni i trafia do gruntu w drugiej połowie maja. Pierwsze owoce dojrzewają 50–60 dni po posadzeniu u odmian bardzo wczesnych i po 80–90 dniach u późnych[1]. Zbiór trwa zwykle od lipca do pierwszych jesiennych przymrozków.

Pomidor ma wąski zakres temperatur, w którym rośnie bez zakłóceń. Według Metodyki Integrowanej Produkcji Pomidorów Gruntowych, opracowanej przez zespół Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i zatwierdzonej przez PIORiN w 2023 roku, optimum to 18–25°C w dzień i 16–18°C w nocy[1]. Powyżej 30°C i poniżej 10–12°C rozwój się zatrzymuje, a już 0–5°C uszkadza rośliny. Termin sadzenia, miejsce i osłonę dobiera się po to, żeby roślina jak najdłużej rosła w tym przedziale.

Sezon uprawy dzieli się na pięć etapów.

  1. Wybór odmiany i miejsca – zimą, razem z planem płodozmianu.
  2. Siew i rozsada – od marca do połowy kwietnia, w lutym tylko z doświetlaniem.
  3. Hartowanie i sadzenie – od kwietnia do początku czerwca.
  4. Prowadzenie, nawożenie i ochrona – od czerwca do końca zbioru.
  5. Zbiór, nasiona i porządki – od lipca do listopada.

Jeśli dopiero wyznaczasz miejsce na warzywnik, zacznij od naszego poradnika o tym, jak wygląda planowanie ogrodu od podstaw – pomidory potrzebują najcieplejszego i najbardziej słonecznego zakątka działki.

Grunt, tunel foliowy czy szklarnia – co wybrać?

Najtańsza jest uprawa pomidorów w gruncie, ale daje najkrótszy sezon i najbardziej naraża rośliny na zarazę. Tunel foliowy pozwala posadzić rośliny 2–3 tygodnie wcześniej i chroni liście przed deszczem, a szklarnia wydłuża zbiór z obu stron sezonu. Donica nadaje się głównie dla odmian niskich i koktajlowych.

Sposób uprawy Sadzenie Zbiór Ryzyko zarazy Dla kogo
Grunt 2. połowa maja lipiec–wrzesień wysokie w deszczowe lata ogródek, działka, odmiany samokończące i wysokie przy palikach
Tunel foliowy nieogrzewany koniec kwietnia–połowa maja lipiec–październik mniejsze, gdy tunel jest wietrzony odmiany wysokie, malinowe, koktajlowe
Szklarnia nieogrzewana kwiecień czerwiec–październik mniejsze, ale rośnie ryzyko szarej pleśni odmiany szklarniowe, uprawa na sznurkach
Donica 20–40 l po 15 maja (na zewnątrz) lipiec–wrzesień jak w gruncie balkon, taras, odmiany karłowe

W dużej donicy plon dają też pomidory koktajlowe, a szczegóły opisujemy w przewodniku o tym, jak wygląda uprawa warzyw na balkonie.

Odmiany pomidorów do gruntu i pod osłony

Odmiany pomidorów różnią się typem wzrostu, wczesnością i przeznaczeniem owoców. Jaka odmiana pomidora jest najlepsza do gruntu? Najlepiej sprawdzają się odmiany samokończące (karłowe) i wczesne wysokie przy palikach, a pod osłony odmiany wysokie, prowadzone na jeden lub dwa pędy. Owoce typowych odmian polowych ważą 50–160 g, a odmiany malinowe i bawole serca – często znacznie więcej[1].

W polskich ogrodach najczęściej spotyka się kilka grup owoców. Podłużne pomidory do przetworów, takie jak Lima czy San Marzano, mają mało soku i dużo miąższu. Kuliste czerwone są uniwersalne, a pomidory malinowe (np. Malinowy Ożarowski) i typu Bawole Serce cenione są za słodki smak, ale chętniej pękają. Koktajlowe (np. Sweet Million) owocują długo w małych gronach. Aktualną listę odmian wpisanych do Krajowego rejestru publikuje COBORU[9].

Czerwone pomidory gronowe na drewnianym blacie
Odmiany pomidorów różnią się wielkością, kształtem i przeznaczeniem owoców. Fot. Freepik.

Pomidory wysokie czy samokończące?

Odmiany samokończące przestają rosnąć po wytworzeniu kilku gron, nie wymagają usuwania wilków i często obywają się bez palików. Owocują krócej, ale wcześnie i dużo naraz, co ułatwia robienie przetworów. Odmiany wysokie rosną bez końca, potrzebują palika i cięcia, a w zamian owocują równomiernie aż do jesieni.

Różnicę widać w zaleceniach rozstawy. Metodyka IP przewiduje 25–30 tys. roślin na hektar dla odmian karłowych i 16–20 tys. dla wysokich[1], czyli 1,6–2 rośliny wysokie na metr kwadratowy.

Jak czytać opis odmiany – F1, Ph, Tm, N

Opis na torebce z nasionami mówi więcej niż zdjęcie owocu. Litery przy nazwie oznaczają mieszańca albo odporność na choroby, a wczesność podpowiada, czy odmiana zdąży dojrzeć w chłodniejszym regionie.

  • F1 – mieszaniec pierwszego pokolenia. Plonuje równo, ale nasiona z jego owoców nie powtórzą cech rośliny matecznej.
  • Ph – tolerancja na zarazę ziemniaka[1].
  • Tm – odporność na wirusa mozaiki pomidora (ToMV)[1].
  • N – odporność na nicienie (guzaki)[1].
  • Wczesność – odmiany bardzo wczesne dają owoce 50–60 dni po posadzeniu, późne po 80–90 dniach.

Kiedy siać pomidory na rozsadę – kalendarz dla regionów Polski

Na rozsadę pomidory sieje się 6–8 tygodni przed planowanym sadzeniem. Dla uprawy w gruncie wypada to zwykle na przełomie marca i kwietnia, a pod tunel w pierwszej połowie marca. Siew w lutym ma sens tylko przy doświetlaniu, bo na parapecie bez lampy siewki wyciągają się i łamią.

Metodyka IP podaje 4–6 tygodni, ale dla szklarni produkcyjnej z dobrym światłem[1] – w mieszkaniu rozsada rośnie wolniej. Najprościej wybrać datę sadzenia dla swojego regionu i odjąć od niej 7 tygodni.

Region (przykłady) Grunt – sadzenie Siew na parapecie Tunel nieogrzewany – sadzenie Siew pod tunel
Zachód i południowy zachód (Wrocław, Zielona Góra, Poznań) od ok. 15 maja 20 marca–5 kwietnia ok. 25 kwietnia–5 maja 1–15 marca
Centrum (Warszawa, Łódź, Kraków) 15–25 maja 25 marca–10 kwietnia 1–10 maja 5–20 marca
Wschód i północny wschód (Białystok, Suwałki, Olsztyn, Lublin) 20 maja–5 czerwca 1–15 kwietnia 5–15 maja 10–25 marca
Podgórze i góry (powyżej ok. 500 m n.p.m.) koniec maja–początek czerwca, z agrowłókniną 5–15 kwietnia 10–20 maja 15–30 marca

Terminy w tabeli są orientacyjne. To nasz podział oparty na Metodyce IP, według której wiosenne przymrozki powinny ustać do 15–20 maja, a w rejonach korzystnych sadzi się już od końca kwietnia[1]. W konkretnym roku decyduje prognoza.

Kalendarz uprawy pomidorów w Polsce – siew, sadzenie, pielęgnacja i zbiór miesiąc po miesiącu
Kalendarz uprawy pomidorów – terminy orientacyjne dla centralnej Polski.

Zimni ogrodnicy i przymrozki – co pokazują dane IMGW

Zimni ogrodnicy to Pankracy (12 maja), Serwacy (13 maja) i Bonifacy (14 maja), a dzień później przypada zimna Zośka (15 maja). Ludowa reguła każe sadzić pomidory dopiero po tych dniach i zgadza się z zaleceniami metodyk, ale przymrozek nie trzyma się kalendarza.

Pokazał to maj 2026 roku. Według biuletynu IMGW-PIB miesiąc był ciepły, ze średnią temperaturą w Polsce 14,0°C, czyli o 0,7°C powyżej normy z lat 1991–2020. Mimo to 10 maja w Ostrołęce temperatura powietrza spadła do −1,9°C, a na Kasprowym Wierchu 13 maja do −7,4°C[4]. Przy gruncie bywa jeszcze zimniej.

Przed sadzeniem sprawdź prognozę

Na 5–7 dni przed planowanym sadzeniem sprawdź prognozę temperatury minimalnej dla swojej miejscowości. Jeśli zapowiadają noce poniżej 5°C, przesuń sadzenie albo przygotuj agrowłókninę i przykryj nią rośliny na noc.

Rozsada pomidorów krok po kroku

Rozsada pomidorów potrzebuje ciepła do wschodów i dużo światła po nich. Nasiona wysiewa się na głębokość 0,5–1 cm do lekkiego podłoża o pH 6,0–6,5 i trzyma w 20–27°C, a po wschodach obniża temperaturę do 20–22°C w dzień i 18–20°C w nocy[1][3]. Dzięki temu siewki są krępe, a nie wyciągnięte.

Instytut Ogrodnictwa podaje dla podłoża do rozsady 100–200 mg azotu, 80–150 mg fosforu i 200–300 mg potasu na dm³[3], co odpowiada typowej ziemi do siewu. Zwykła ziemia ogrodowa jest za ciężka i często przenosi choroby siewek.

Rozsada pomidorów krok po kroku – od siewu do hartowania sadzonek
Rozsada pomidorów w 8 krokach – od siewu do gotowej sadzonki.

Ile dni wschodzi pomidor?

Pomidor wschodzi zwykle po 5–10 dniach od siewu, zależnie od temperatury i jakości nasion. W 25°C nasiona kiełkują szybko – w badaniu Instytutu Ogrodnictwa – PIB średni czas kiełkowania nasion 18 genotypów w laboratorium wyniósł od 2,2 do 5,5 dnia[6]. Na chłodnym parapecie trwa to dłużej.

Kiedy pikować pomidory?

Siewki pikuje się wtedy, gdy nad liścieniami pojawia się zaczątek pierwszego liścia właściwego[3]. Przenosi się je do osobnych doniczek o pojemności 0,3–0,5 l i sadzi głębiej, niż rosły, nawet po same liścienie. Zakopana część łodygi wypuści dodatkowe korzenie.

Jak zahartować rozsadę i co zrobić, żeby łodyga była grubsza?

Łodyga rośnie gruba, gdy siewki mają dużo światła, chłodniejsze noce i ruch powietrza, a w cieple i półmroku wyrastają wiotkie. Pomaga obracanie doniczek co 2–3 dni i lekkie przesuwanie dłonią po wierzchołkach siewek. Hartowanie zaczyna się 7–10 dni przed sadzeniem. Pierwszego dnia wystaw sadzonki na 1–2 godziny w cień, a każdego kolejnego zostawiaj je na zewnątrz dłużej, aż do całego dnia. W tym czasie podlewaj je oszczędniej. Gotowa sadzonka ma 6–8 liści i 20–30 cm wysokości.

Rozsada pomidorów w doniczkach na parapecie
Rozsada pomidorów na parapecie potrzebuje najjaśniejszego okna i chłodniejszych nocy po wschodach. Fot. Freepik.

Uprawa pomidorów w gruncie – stanowisko, gleba i pH

Pod uprawę pomidorów w gruncie wybierz miejsce nasłonecznione co najmniej 6–8 godzin dziennie i osłonięte od wiatru. Gleba powinna być żyzna, próchniczna i przepuszczalna, o odczynie pH 5,5–6,5 – na glebach lekkich bliżej dolnej granicy, na ciężkich bliżej górnej[1][3]. Wapnowanie jest potrzebne dopiero poniżej pH 5,0.

Jaka ziemia do pomidorów jest więc najlepsza? Pomidorom służy gleba lekko kwaśna, a nie obojętna, choć w wielu poradnikach pojawia się zakres pH 6,0–7,0. Metodyka IP zaleca jednorazowo nie więcej niż 1,5–2,0 t CaO na hektar, czyli 15–20 kg na 100 m², najlepiej w formie węglanowej i jesienią, po analizie gleby[1].

Szkodzą im cień, wiatr, zimno i podmokła gleba – Instytut Ogrodnictwa ostrzega przed stanowiskami z wodą gruntową wyżej niż 80–100 cm[3]. Glebę wzbogaca się przekompostowanym obornikiem albo kompostem. Zamiast kupować podłoże, można przygotować kompost samodzielnie – pokazujemy to w poradniku, w którym krok po kroku budujemy kompostownik do ekologicznego ogrodu.

Czy pomidory można sadzić w tym samym miejscu? Płodozmian i sąsiedzi

Pomidorów nie sadzi się w tym samym miejscu rok po roku ani po innych roślinach psiankowatych – ziemniaku, papryce, bakłażanie i tytoniu. Metodyka IP zaleca przerwę 4–5 lat, a absolutne minimum to 3 lata[1]. Sprawcy chorób, w tym zarazy ziemniaka, przeżywają w glebie i w resztkach roślin[3].

Dobre przedplony to zboża, jednoroczne rośliny bobowate (bób, fasola, groch), cebula, seler, ogórek, burak i wczesne warzywa kapustne[1].

Grządkę z pomidorami lepiej oddalić od ziemniaków, bo oba gatunki atakuje zaraza i stonka ziemniaczana. Obok pomidorów dobrze czują się bazylia, pietruszka i aksamitki, a pomysł na całe zestawy roślin wspierających się nawzajem opisujemy w artykule o tym, czym jest permakultura i samowystarczalny ogród.

Kiedy i jak sadzić pomidory do gruntu

Do gruntu sadzi się pomidory w drugiej połowie maja, gdy minie ryzyko przymrozków, a gleba się nagrzeje. Najlepszy jest pochmurny, bezwietrzny dzień albo późne popołudnie. Sadzonki umieszczaj głębiej, niż rosły w doniczce, tak żeby najniższe liście znalazły się tuż nad ziemią. Wyciągnięte rośliny można położyć ukośnie w rowku.

Palik wbij od razu przy sadzeniu, po północnej stronie rośliny, żeby później nie uszkodzić korzeni. Dla odmian wysokich Metodyka IP podaje paliki o wysokości 120–140 cm nad ziemią[1]. Po posadzeniu podlej każdą roślinę 1–2 litrami wody i przez pierwszy tydzień pilnuj, żeby ziemia nie przeschła.

Dłonie sadzące sadzonkę pomidora do ziemi w ogrodzie
Sadzonkę pomidora sadzimy głębiej, niż rosła w doniczce – łodyga wypuści dodatkowe korzenie. Fot. Freepik.

Co ile sadzić pomidory?

W rzędzie sadzi się pomidory co 50–60 cm. Między rzędami odmian karłowych zostawia się 70–90 cm, a wysokich 100–120 cm[1]. W ogródku najczęściej sprawdza się grządka dwurzędowa z rzędami co 60 cm i roślinami co 50–60 cm, czyli 2–2,7 rośliny na metr kwadratowy razem ze ścieżką. Ciaśniej posadzone krzaki gorzej schną po deszczu i częściej chorują.

Typ odmiany W rzędzie Między rzędami Roślin na 1 m² (orientacyjnie)
Samokończące (karłowe) 50–60 cm 70–90 cm 1,9–2,9
Wysokie przy palikach 50–60 cm 100–120 cm 1,4–2
Wysokie w ogródku, grządka dwurzędowa 50–60 cm 60 cm w pasie, 90–100 cm ścieżki 2–2,7

Co włożyć do dołka przed sadzeniem pomidorów?

Do dołka pod pomidora wsyp garść dojrzałego kompostu albo dobrze przekompostowanego obornika i wymieszaj ją z ziemią. Świeżego obornika nie dawaj, bo parzy korzenie i sprzyja chorobom. Nawóz mineralny wymieszaj z glebą całej grządki przed sadzeniem, zamiast wsypywać go pod same korzenie.

Skorupki jaj na dnie dołka rozkładają się latami i nie chronią przed suchą zgnilizną wierzchołkową.

Uprawa pomidorów w tunelu foliowym i szklarni

W tunelu foliowym sezon zaczyna się 2–3 tygodnie wcześniej niż w gruncie, a owoce zbiera się do października. W tunelu nieogrzewanym sadzi się zwykle na przełomie kwietnia i maja, w szklarni nieogrzewanej w kwietniu. Rozstawa wynosi 40–60 cm w rzędzie, z przejściem 70–90 cm, a rośliny prowadzi się na sznurkach.

Osłona chroni liście przed deszczem, co ogranicza zarazę, ale w tunelu łatwo o upał i wilgoć, które sprzyjają szarej pleśni. Pod osłonami możliwa jest też uprawa jesienna – rozsadę sadzi się w połowie lipca (orientacyjnie 10–25 lipca), a owoce zbiera do pierwszych mrozów.

Krzaki pomidorów z czerwonymi, żółtymi i zielonymi owocami w szklarni
Pod osłonami pomidory sadzi się 2–3 tygodnie wcześniej niż do gruntu, a zbiór trwa dłużej. Fot. Freepik.

Kiedy sadzić pomidory w tunelu nieogrzewanym?

W tunelu nieogrzewanym sadzi się pomidory zwykle od końca kwietnia do połowy maja, gdy noce w tunelu nie spadają poniżej 8–10°C. Folia chroni przed lekkim przymrozkiem tylko częściowo, dlatego w chłodne noce przykryj rośliny jeszcze agrowłókniną. Na zachodzie kraju sadzi się wcześniej, na północnym wschodzie później.

Zapylanie i wietrzenie – dlaczego kwiaty opadają?

Kwiaty pomidora opadają najczęściej z przegrzania, zbyt dużej wilgotności powietrza albo braku ruchu powietrza, który przenosi pyłek. Rozwój rośliny hamuje temperatura powyżej 30°C[1], a w zamkniętym tunelu w słoneczny dzień łatwo o 40°C. Dlatego otwieraj tunel codziennie od rana, a w upał zostaw go otwarty także na noc.

W czasie kwitnienia delikatnie potrząsaj gronami w ciepłe, suche przedpołudnie, żeby ułatwić zapylanie.

Pasierbienie i ogławianie pomidorów – prowadzenie na jeden lub dwa pędy

Pasierbienie, czyli usuwanie wilków, polega na wyłamywaniu pędów bocznych, które wyrastają w kątach liści odmian wysokich. Roślina prowadzona na jeden albo dwa pędy jest przewiewna i więcej sił oddaje owocom. Wilki usuwa się, gdy mają kilka centymetrów, a pod koniec lipca ogławia się wierzchołek[1]. Odmian samokończących się nie przycina.

Prowadzenie na jeden pęd daje wcześniejsze i większe owoce, a na dwa pędy – więcej gron z jednej rośliny przy rzadszej rozstawie. Drugi pęd tworzy się z wilka, który wyrasta tuż pod pierwszym gronem kwiatowym. Pozostałe pędy boczne usuwaj co 5–7 dni przez cały sezon.

Żółte kwiaty pomidora w gronie na pędzie przywiązanym do palika
Grono kwiatowe pomidora na pędzie prowadzonym przy paliku. Fot. Syrio, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Jak usuwać wilki z pomidorów?

Wilki usuwa się palcami, gdy mają 3–5 cm długości, najlepiej rano w suchy dzień, żeby rana szybko przeschła. Większe pędy lepiej uciąć czystym, ostrym nożem lub sekatorem niż szarpać, bo naderwana skórka łodygi to wrota dla chorób.

  1. Znajdź kąt między łodygą główną a liściem – wilk wyrasta dokładnie z tego miejsca.
  2. Odróżnij wilka od grona kwiatowego – grono wyrasta z łodygi między liśćmi, a nie w kącie liścia.
  3. Chwyć pęd u nasady i odegnij go na bok, aż się odłamie.
  4. Powtarzaj co 5–7 dni, przy okazji podwiązując pęd główny do palika miękkim sznurkiem.

Kamil w Ogrodzie pokazuje, jak odróżnić wilka od grona, jak go wyłamać i jak prowadzić pomidory na kilka pędów.

Kiedy ogławiać pomidory?

Ogławianie wykonuje się do końca lipca, najpóźniej w połowie sierpnia, po zawiązaniu 5–6 gron. Wierzchołek ucina się 2–3 liście nad ostatnim gronem[1]. Roślina przestaje wtedy rosnąć w górę i dokarmia owoce, które mają szansę dojrzeć przed przymrozkami.

Ogławianie pod koniec sierpnia, zalecane w części poradników, jest spóźnione. Jesienne przymrozki pojawiają się często już na początku października[1], a grona zawiązane w drugiej połowie sierpnia nie zdążą do tego czasu dojrzeć (orientacyjnie owoc dojrzewa 6–8 tygodni od zawiązania).

Ile liści zostawić na krzaku pomidora?

Na krzaku pomidora zostawia się wszystkie liście powyżej najniższego grona z owocami. Usuń liście pod gronem, z którego właśnie zbierasz, dolne liście dotykające ziemi i każdy liść z plamami choroby. Jednorazowo zrywaj z rośliny najwyżej 2–3 liście, żeby nie osłabić fotosyntezy.

Nawożenie pomidorów – czym i ile na 100 m²?

Nawożenie pomidorów zaczyna się przed sadzeniem, kiedy z glebą miesza się cały fosfor i potas oraz 30–50% azotu. Resztę azotu podaje się pogłównie w czasie kwitnienia pierwszego grona, a od kwitnienia saletrę wapniową w 2–3 dawkach co 10–14 dni[1]. Pomidor pobiera dwa razy więcej potasu niż azotu.

Metodyka IP podaje, że na 1 kg owoców roślina pobiera z gleby 3,5–5 g azotu, 0,7–1 g fosforu, 7–8 g potasu, 4,5–5 g wapnia i 1–1,2 g magnezu[1]. Przy plonie orientacyjnie 3 kg owoców z krzaka oznacza to ok. 10–15 g azotu i ok. 21–24 g potasu na roślinę w sezonie. Nadmiar azotu daje bujne liście i mało owoców.

Dawki z Metodyki IP podane są na hektar. Przeliczyliśmy je na powierzchnię ogródka i na grządkę 10 krzaków (ok. 3,6 m² przy rozstawie 60 × 60 cm).

Nawóz i termin Dawka na 100 m² Na 1 m² Na 10 krzaków
Obornik przekompostowany (jesień lub wczesna wiosna) do 350–400 kg 3,5–4 kg 13–14 kg
Saletra amonowa lub saletrzak (kwitnienie 1. grona) 1–1,5 kg 10–15 g 36–54 g
Saletra wapniowa (2–3 dawki co 10–14 dni od kwitnienia) 3–4 kg łącznie 30–40 g łącznie ok. 40–70 g na dawkę
Wapno nawozowe (CaO, tylko po analizie gleby, jesienią) maks. 15–20 kg 150–200 g –

Te dawki są orientacyjne i najlepiej dopasować je do wyników analizy gleby. Optymalna zasobność gleby wynosi 90–120 mg azotu, 60–80 mg fosforu i 200–250 mg potasu na dm³[1]. Potas podaje się w formie siarczanowej, bo pomidor źle znosi chlorki[1].

Jak często podlewać pomidory i ile litrów na krzak?

Podlewanie pomidorów ma być rzadsze, ale obfite – w czasie suszy co 4–8 dni dawką 20–35 mm, czyli 20–35 litrów na metr kwadratowy[1]. Przy rozstawie 60 × 60 cm daje to orientacyjnie 7–12 litrów na krzak na jedno podlanie. W upalnym lipcu uprawa zużywa 4–8 mm wody na dobę, czyli ok. 1,5–3 litry na roślinę.

Od kwitnienia do zbioru wilgotność gleby nie powinna spadać poniżej 70% polowej pojemności wodnej[1]. Zapotrzebowanie rośnie z wiekiem roślin – według serwisu nawodnieniowego IO-PIB współczynnik zużycia wody wynosi 0,45 w maju i 1,1 w lipcu[5].

Wodę lej rano pod korzeń, a nie na liście. Instytut Ogrodnictwa zaleca nawadnianie kroplowe, bo deszczowanie zwiększa ryzyko chorób[3]. Jak dobrać linię kroplującą i sterownik do własnej działki, piszemy w poradniku o tym, jak wybrać system nawadniania do ogrodu. Ściółka ze słomy lub skoszonej trawy o grubości 5–8 cm ogranicza parowanie i chroni owoce przed ochlapaniem ziemią.

Nierówne podlewanie – susza, a po niej obfite lanie – to najczęstsza przyczyna pękania owoców i suchej zgnilizny wierzchołkowej.

Po czym poznać, że pomidorom brakuje potasu lub wapnia?

Niedobór potasu widać najpierw na starszych liściach, których brzegi żółkną, a potem brązowieją i zasychają. Owoce wybarwiają się wtedy nierówno, z zielonymi plamami przy szypułce. Brak wapnia w owocu objawia się ciemną, wgłębioną plamą na jego wierzchołku. Przy niedoborze azotu liście są jasne i drobne, a przy braku magnezu żółkną między nerwami, które zostają zielone.

Zaraza ziemniaczana na pomidorach i inne choroby

Zaraza ziemniaczana na pomidorach, czyli zaraza ziemniaka, to najgroźniejsza choroba pomidorów w gruncie. Wywołuje ją Phytophthora infestans – lęgniowiec, czyli organizm grzybopodobny[2][8]. Na liściach pojawiają się ciemnozielone, wodniste plamy, które szybko brunatnieją. Od spodu liści przy wilgotnej pogodzie widać biały nalot, a owoce pokrywają twarde, brunatne plamy[2]. W kilka dni choroba potrafi zniszczyć całą grządkę.

Dawniej patogen uznawano za grzyba, ale lęgniowce, nazywane też pleśniami wodnymi, są bliżej spokrewnione z pasożytem malarii niż z grzybami[8]. Zaraza zimuje w bulwach ziemniaka i w glebie jako oospory, a jej zarodniki kiełkują w 15–20°C w ciągu 2–3 godzin[3]. Najczęściej pojawia się w czerwcu i lipcu, przy chłodnych, deszczowych dniach, z optimum ok. 21°C[2].

Choroby pomidorów – objawy, warunki rozwoju i ochrona w tabeli porównawczej
Najczęstsze choroby pomidorów w gruncie – na podstawie poradnika sygnalizatora IO-PIB i metodyki IO.

Inne choroby pomidorów w gruncie to alternarioza, szara pleśń (15–20°C, rosa na liściach przez 8–10 godzin) i bakteryjna cętkowatość[2]. Rak bakteryjny pomidora, rozpoznawany po plamkach nazywanych ptasimi oczkami na owocach, jest chorobą kwarantannową, więc podejrzenie trzeba zgłosić do PIORiN[2]. Wirus mozaiki pomidora (ToMV) przenosi się przez nasiona i dotyk, a w chłodne lata może obniżyć plon nawet o 80%[2].

Co zrobić, żeby nie było zarazy na pomidorach?

Zarazie zapobiega się przez ograniczanie wilgoci na liściach i odcięcie źródeł infekcji. Pomidory sadzi się z dala od ziemniaków, w przewiewnej rozstawie, podlewa rano pod korzeń i wybiera odmiany oznaczone symbolem Ph. W deszczowe tygodnie oglądaj rośliny co 2–3 dni, a w pogodne co 5–7 dni[2].

  1. Wracaj z psiankowatymi na to samo miejsce po 4–5 latach, najwcześniej po 3.
  2. Sadź pomidory jak najdalej od grządki ziemniaków.
  3. Podlewaj rano pod korzeń, bez moczenia liści.
  4. Usuwaj dolne liście do wysokości ok. 30 cm, żeby nie dotykały ziemi.
  5. Wybieraj odmiany z symbolem Ph i zdrową rozsadę.
  6. Przy pierwszych plamach usuń porażone liście i owoce do kosza na odpady zmieszane.
  7. Jeśli stosujesz środek ochrony roślin, wybieraj tylko preparaty zarejestrowane dla pomidora i stosuj je zgodnie z etykietą.

Porażonych roślin nie kompostuj

Liście, łodygi i owoce z objawami zarazy nie trafiają na kompost. Przetrwalnikowe zarodniki (oospory) przeżywają w resztkach roślin i w glebie, a z kompostem wróciłyby na grządkę w następnym sezonie.

Owoc pomidora porażony zarazą ziemniaka – brunatna zgnilizna pokryta białym nalotem
Owoc pomidora porażony zarazą ziemniaka (Phytophthora infestans) z białym nalotem zarodni. Fot. Mary Ann Hansen, Virginia Polytechnic Institute and State University, Wikimedia Commons, CC BY 3.0 US.

Alternarioza pomidora – czym różni się od zarazy?

Alternarioza, wywoływana przez grzyb Alternaria solani, tworzy na liściach suche, ciemnobrunatne plamy z wyraźnymi koncentrycznymi pierścieniami, często otoczone żółtą obwódką. Pojawia się zwykle od połowy czerwca, w czasie upałów powyżej 25°C, gdy liście są zwilżone przez kilkanaście godzin. Od zarażenia do objawów mija 5–6 dni[2][3].

Zaraza tworzy plamy wodniste i rozlane, alternarioza – suche, z pierścieniami. Alternarioza nie jest też suchą zgnilizną wierzchołkową, choć obie nazwy bywają mylone. Na owocach daje plamy przy szypułce z aksamitnym nalotem[2].

Sucha zgnilizna wierzchołkowa – niedobór wapnia, nie choroba

Sucha zgnilizna wierzchołkowa to zaburzenie fizjologiczne, a nie choroba zakaźna. Na wierzchołku owocu pojawia się ciemna, wgłębiona, sucha plama. Nie przenosi się z rośliny na roślinę, a owoce można zjeść po wycięciu plamy.

„Bezpośrednią przyczyną jest niedobór wapnia w wierzchołkowej części zawiązków owoców w okresie ich intensywnego wzrostu.”
— Instytut Ogrodnictwa, Metodyka integrowanej ochrony pomidora w uprawie polowej, 2013

Wapnia często nie brakuje w glebie, tylko nie dociera do owocu, bo płynie razem z wodą. Zaburzenie pojawia się najczęściej przy nieprawidłowej gospodarce wodnej rośliny[3]. Zapobiega mu równe podlewanie, ściółka i saletra wapniowa podawana od kwitnienia[1].

Pomidory z ciemnymi plamami suchej zgnilizny na wierzchołkach owoców
Sucha zgnilizna wierzchołkowa – ciemne plamy na wierzchołkach owoców wynikają z niedoboru wapnia w owocu. Fot. Fructibus, Wikimedia Commons, CC0.

Szkodniki pomidorów – mszyce, stonka, mączlik

Na pomidorach w gruncie najczęściej żerują mszyce, stonka ziemniaczana i przędziorki, a pod osłonami także mączlik szklarniowy. W glebie korzenie i łodygi uszkadzają rolnice, drutowce i pędraki[3]. Mszyce szkodzą podwójnie, bo przenoszą wirus Y ziemniaka (PVY)[2].

Instytut Ogrodnictwa – PIB podaje progi, przy których trzeba reagować. Dla stonki to ok. 150 jaj lub 15 larw na 10 kolejno przeglądanych roślinach, a dla mszyc pojedyncze kolonie na co dziesiątej roślinie[2]. Biedronki i złotooki skutecznie ograniczają mszyce[1], a inne sposoby bez chemii zebraliśmy w artykule o tym, jakie są naturalne sposoby na szkodniki w ogrodzie.

Zbiór i przechowywanie pomidorów

Zrywaj owoce co 2–3 dni, od lipca do jesieni, gdy mają pełny kolor odmiany i lekko uginają się pod palcem. Odrywaj je razem z szypułką albo odcinaj nożem, żeby nie uszkodzić gron. Dojrzałe pomidory przechowuje się w temperaturze pokojowej, a zielone dojrzewają w 18–21°C[7].

Według Centrum Badań Pozbiorczych Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis pomidory są wrażliwe na chłód poniżej 10°C. Przechowywane tak dłużej niż 2 tygodnie przestają dojrzewać, tracą smak i szybciej gniją, a w 5°C problem pojawia się już po 6–8 dniach[7]. Owoce zielone, ale wyrośnięte, najlepiej przechowywać w 12,5–15°C, a czerwone jędrne – w 7–10°C najwyżej przez 3–5 dni[7].

Nadmiar owoców można przerobić na przecier albo passatę.

Koszyk pełen dojrzałych pomidorów różnych odmian obok krzaków w ogrodzie
Dojrzałe pomidory zbieramy co 2–3 dni, razem z szypułką. Fot. Freepik.

Jak dojrzewają zielone pomidory po sezonie?

Przed pierwszym przymrozkiem zerwij wszystkie wyrośnięte owoce, także zielone, najlepiej te z pierwszym przebarwieniem. Dojrzewają w temperaturze 18–21°C, ułożone w jednej warstwie w kartonie lub skrzynce, bez dostępu do bezpośredniego słońca. Pomidory wydzielają etylen, który przyspiesza dojrzewanie, dlatego nie przechowuj ich obok sałaty i ogórków[7].

Jak zebrać nasiona z własnych pomidorów?

Nasiona z pomidorów zbiera się tylko z odmian, które nie są mieszańcami F1, bo z nasion mieszańców wyrosną rośliny o innych cechach. Wybierz najzdrowszy, w pełni dojrzały owoc z rośliny, która dobrze plonowała i nie chorowała.

  1. Przekrój owoc i wyciśnij nasiona razem z galaretowatą otoczką do słoika.
  2. Zalej odrobiną wody i odstaw do fermentacji – w badaniu Instytutu Ogrodnictwa – PIB nasiona fermentowały 24 godziny w 23°C[6].
  3. Przepłucz nasiona na sitku, aż będą czyste.
  4. Susz je przez tydzień w temperaturze pokojowej, rozłożone na talerzu lub filtrze do kawy[6].
  5. Przechowuj w szczelnym słoiku z pochłaniaczem wilgoci w chłodzie – w badaniu IO-PIB w 4°C[6].

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy najlepiej sadzić pomidory do gruntu?

Pomidory najlepiej sadzić do gruntu w drugiej połowie maja, po zimnych ogrodnikach i zimnej Zośce, gdy prognoza nie zapowiada nocy poniżej 5°C. Na zachodzie Polski często da się to zrobić od 15 maja, w centrum między 15 a 25 maja. Na północnym wschodzie i w górach bezpieczniej poczekać do końca maja lub początku czerwca.

Czy pomidory można sadzić przed zimnymi ogrodnikami?

Do gruntu bez osłon lepiej ich nie sadzić, bo przymrozek w połowie maja zdarza się regularnie – w 2026 roku 10 maja temperatura w Ostrołęce spadła do −1,9°C. Przed 12 maja można sadzić pomidory w tunelu foliowym lub szklarni. W ciepłych regionach da się je posadzić także do gruntu, pod warunkiem że w każdą chłodniejszą noc przykryjesz rośliny agrowłókniną.

Dlaczego skręcają się liście pomidorów?

Liście pomidorów zwijają się najczęściej z powodu upału, silnego słońca i nierównego podlewania – roślina ogranicza wtedy parowanie. Zwijanie się dolnych liści po mocnym cięciu też jest reakcją na stres. Jeśli liście są przy tym zdeformowane, mozaikowato przebarwione albo lepkie, przyczyną mogą być mszyce, przędziorki lub wirusy i trzeba obejrzeć spód liści.

Co zrobić, żeby pomidory miały dużo owoców?

Obfite owocowanie zapewniają pełne słońce, równa wilgotność gleby i więcej potasu niż azotu. Usuwanie wilków u odmian wysokich i ogławianie do końca lipca kieruje siły rośliny do owoców. Pod osłonami decyduje wietrzenie i temperatura poniżej 30°C, bo przegrzane kwiaty opadają bez zawiązania owoców.

Czym podlewać pomidory?

Najlepiej podlewać pomidory odstałą wodą deszczową lub wodociągową o temperaturze zbliżonej do temperatury otoczenia, prosto pod korzeń. Lodowata woda ze studni w upał hamuje pobieranie składników. Nawozy płynne i gnojówki rozcieńcza się zgodnie z zaleceniem i podaje na wilgotną ziemię, nigdy na przesuszoną bryłę korzeniową.

Czy pomidory można trzymać w lodówce?

Dojrzałe pomidory można trzymać w lodówce najwyżej kilka dni, ale tracą wtedy aromat i szybciej mięknieją. Przy dłuższym chłodzeniu poniżej 10°C pojawiają się uszkodzenia chłodowe. Najlepiej przechowywać je w temperaturze pokojowej, w jednej warstwie, z dala od słońca, a schłodzone owoce wyjąć z lodówki kilka godzin przed jedzeniem.

Ile krzaków pomidorów posadzić dla rodziny?

Dla 3–4-osobowej rodziny, która je pomidory na świeżo, zwykle wystarcza 8–12 krzaków odmian wysokich. Przy założeniu orientacyjnie 3 kg owoców z krzaka daje to 25–35 kg w sezonie. Jeśli planujesz przeciery i passatę, posadź 15–20 roślin, w tym kilka odmian podłużnych o mięsistym miąższu.

Źródła

  1. Metodyka Integrowanej Produkcji Pomidorów Gruntowych, wyd. IV, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, zatwierdzona przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Warszawa 2023 – https://www.gov.pl/attachment/6b05bf5f-f4d0-47cd-92a7-2cf9128569d6
  2. Chałańska A., Czajka A. (red.) i in., Poradnik sygnalizatora ochrony pomidora w gruncie, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2017 – https://www.inhort.pl/files/sor/poradniki_sygnalizatora/Poradnik_sygnalizatora_pomidor_gruntowy.pdf
  3. Metodyka integrowanej ochrony pomidora w uprawie polowej (dla producentów), Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2013 – https://www.inhort.pl/files/sor/metodyki_ior/Metodyka_integrowanej_ochrony_pomidora_w_uprawie_polowej_producenci.pdf
  4. Biuletyn Państwowej Służby Hydrologiczno-Meteorologicznej nr 5 (298), maj 2026, IMGW-PIB – https://dane.imgw.pl/data/dane_pomiarowo_obserwacyjne/Biuletyn_PSHM/Biuletyn_PSHM_2026_05_(maj).pdf
  5. Szacowanie potrzeb wodnych pomidora, serwis nawodnieniowy Instytutu Ogrodnictwa – PIB – https://ipwdn.inhort.pl/add/metodyki/Szacowanie%20potrzeb%20wodnych-pomidor.pdf
  6. Chojnowski M., Wawrzyniak A., Wpływ krótkoterminowego przechowywania nasion osiemnastu genotypów pomidora na ich kiełkowanie, Zeszyty Naukowe Instytutu Ogrodnictwa 29 (2021) – https://www.inhort.pl/files/wydawnictwa/zeszyty_IO/ZNIO_29_2021/02%20Chojnowski.pdf
  7. Tomato – Recommendations for Maintaining Postharvest Quality, Postharvest Research and Extension Center, University of California, Davis – https://postharvest.ucdavis.edu/node/8181
  8. Naukowcy rozszyfrowali genom zarazy ziemniaka, CORDIS, Komisja Europejska, 10.09.2009 – https://cordis.europa.eu/article/id/31230-scientists-decode-potatoblight-genome/pl
  9. Lista odmian roślin warzywnych wpisanych do Krajowego rejestru, stan na 31.05.2026, COBORU – https://coboru.gov.pl/Publikacje_COBORU/Listy_odmian/LORW_2026.pdf
Udostępnij. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr WhatsApp E-mail
Poprzedni artykułRyzyko inwestycyjne – rodzaje, pomiar i jak ograniczać straty
Następny artykuł Ziołolecznictwo – jak bezpiecznie stosować zioła lecznicze

O autorce

Agnieszka Wróbel
Agnieszka Wróbel

Agnieszka od ponad dziesięciu lat urządza dom i ogród, w którym uprawia warzywa, zioła i krzewy owocowe. Zna od środka instalacje domowe – od pompy ciepła po system nawadniania – i szuka sposobów, żeby w domu zużywać mniej wody i energii. Dla Prizo prowadzi dział Dom i ogród: ogród i uprawa, rośliny w domu, instalacje i energia, wnętrza oraz ekologiczny dom. Pisze na podstawie własnych doświadczeń i źródeł branżowych.

Powiązane wpisy

Medytacja na stres – co mówią badania i jak zacząć

2026-11-13

Jak inwestować w kryptowaluty – poradnik dla początkujących 2026

2026-11-13

Obowiązkowe wyposażenie samochodu za granicą i przygotowanie auta

2026-11-13

Jeziora w Polsce – największe, najgłębsze i najczystsze

2026-11-12
Najnowsze

Medytacja na stres – co mówią badania i jak zacząć

2026-11-13

Jak inwestować w kryptowaluty – poradnik dla początkujących 2026

2026-11-13

Obowiązkowe wyposażenie samochodu za granicą i przygotowanie auta

2026-11-13

Jeziora w Polsce – największe, najgłębsze i najczystsze

2026-11-12
© 2026 Prizo. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Wpisz szukaną frazę i naciśnij Enter. Naciśnij Esc, aby anulować.